Bauhaus

Betekenis

Het Bauhaus was een architectuur- en vormgevingsacademie en een artistieke beweging die streefde naar de eenheid van architectuur, schilderkunst, beeldhouwkunst en industriële vormgeving; onderwijs en werkplaatsvoering moesten kunstenaars en handwerkslieden samenbrengen. Daardoor werden nieuwe pedagogische methoden en samenwerking tussen disciplines essentieel voor het ontwerp- en productieproces, met aandacht voor zowel ambacht als machinale productie.

Toepassing

Het Bauhaus functioneerde als onderwijsinstituut en als ontwerplaboratorium.

• Onderwijzen van architectuur, schilderkunst, beeldhouwkunst, industriële vormgeving en toegepaste kunsten.
• Ontwerpen van voorwerpen en gebouwen bedoeld voor massaproductie, van lampen tot woonhuizen.
• Ontwikkelen van typografie, fotografie, decor- en kostuumontwerp en beweging/dans als onderdeel van het curriculum.
• Realiseren van architectuurprojecten waarin moderne technieken zoals de gordijngevel werden toegepast.

Aandachtspunten

• Wisselende directies en docentencolleges beïnvloedden de ontwikkeling van de school.
• Politieke omstandigheden leidden tot verhuis en uiteindelijk sluiting van de school in 1933.
• De verschuiving van ambacht naar samenwerking met de industrie kon leiden tot een sterke nadruk op functionaliteit.
• Emigratie van docenten na sluiting verspreidde de ideeën internationaal.

Kenmerken

• Idealiserend beeld van het handwerk als basis voor alle kunsten; onderwijs moest in de werkplaats geïntegreerd worden.
• Opheffen van de scheiding tussen vrije en toegepaste kunst; kunstenaars en ambachtslieden werkten gezamenlijk.
• Overgang van een Arts-and-Crafts-gericht ideaal naar de slogan "kunst en techniek, een nieuwe eenheid" (acceptatie van machinale productie).
• Integratie van architectuur en beeldende kunsten in één schoolgebouw en één onderwijspraktijk.
• Afwijzing van decoratie en traditioneel symmetrisch denken door modernistische ontwerpprincipes.
• Vroege toepassing van moderne bouwtechnieken, onder meer de gordijngevel in Dessau (1925-1926).

Geschiedenis

• 1919: Oprichting in Weimar door Walter Gropius als academie voor architectuur en vormgeving.
• 1923: Programma gericht op eenheid van kunst en techniek; nadruk op industriële mogelijkheden.
• 1925: Verhuizing naar Dessau; onderbrengen in het door Gropius ontworpen moderne gebouw "Bauhaus".
• 1928: Gropius verlaat de school; Hannes Meyer wordt directeur maar zijn politiek gerichte aanpak leidde tot interne spanningen.
• Vanaf 1930: Leiding door Ludwig Mies van der Rohe.
• 1932: Verhuizing naar Berlijn.
• 1933: Sluiting door de nazi's, die het Bauhaus als "entartet" bestempelden; veel docenten emigreerden naar de Verenigde Staten.

Invloed en opvolging

• Verspreiding van Bauhaus-leraren en -ideeën naar de Verenigde Staten; Walter Gropius werkte er samen met Marcel Breuer.
• Ludwig Mies van der Rohe werd directeur Architectuur bij het Illinois Institute of Technology in Chicago.
• In Duitsland ontstond in 1953 de Hochschule für Gestaltung Ulm (HfG Ulm) die de Bauhaustraditie verderbracht en meer op design en bedrijfsamenwerking richtte; deze opleiding sloot in 1968.