Betonsteen algemeen

Betekenis

Betonsteen omvat metselstenen en -blokken die mechanisch en geautomatiseerd uit cementbeton worden geproduceerd, waarbij vorm, afmetingen, soortelijke massa, druksterkte en isolatie-eigenschappen kunnen worden aangepast. Door gefabriceerde productie ontstaat een constantere kwaliteit en een breed scala aan uitvoeringen voor diverse bouwkundige toepassingen.

Toepassing

Betonsteen wordt toegepast in metselwerk en constructieve elementen.

• Voor niet-dragend en dragend metselwerk, afhankelijk van massa en druksterkte.
• Voor gewapende betonelementen met hogere druksterkte als dragende muren vereist zijn.
• Voor brandmuren en plaatsen waar hoge vuurvastheid gewenst is (o.a. bepaalde cellenbetonproducten).
• Voor lichte scheidings- en binnenmuren met specifieke lichte blokken zoals argex of bims.

Aandachtspunten

• Kies de steen volgens de vereiste volumieke massa en representatieve druksterkte; dragend metselwerk vereist meestal halfzware of zware betonstenen.
• Volg nauwgezet de voorschriften van de fabrikant bij het gebruik van mortels bij cellenbeton; lijmen wordt algemeen aangeraden boven met cementmortel.
• Realiseer dat sommige lichte soorten (cellenbeton, argex) lage druksterkten hebben en doorgaans niet geschikt zijn voor dragend metselwerk zonder wapening of zeer grote muurdiktes.
• Voor vollere steensoorten (bijv. volle silicaatblokken) geldt een duidelijk hogere volumieke massa en druksterkte, waardoor ze wel geschikt zijn voor dragende muren.

Fabricage

De productie van betonsteen omvat vier hoofdfasen:

• Doseren en aanmaken van het beton: aggregaten, water en cement worden in de mengmachine grondig gemengd.
• Vormen van de blokken: het verse beton wordt in een vibropers gestort, gevormd, geperst en krachtig getrild.
• Stomen van de blokken: de blokken verblijven ongeveer 8 uur in een stoomkamer bij een met stoom verzadigde atmosfeer; deze behandeling verhoogt de weerstand, zorgt voor constante kwaliteit en voorkomt later optredende krimp.
• Afvoeren en opslaan van het afgewerkte product.

Materialen / uitvoeringsvormen

Er bestaan diverse typen betonsteen, elk met eigen samenstelling en eigenschappen:

• Cellenbeton: dampgeharde lichte tot extralichte blokken (bijv. mengsel van kalk, wit zand, cement, aluminiumpoeder en water); zeer brandvast, lage druksterkte (ongeveer 2–6 N/mm2) en vaak beter gelijmd dan gemetseld.
• Argexblokken: dampgeharde lichte en zeer lichte holle blokken op basis van geëxpandeerde klei (circa 90% korrels, 10% bindmiddel); lage druksterkte en dus meestal niet geschikt voor dragend metselwerk; argexkorrels zijn onbrandbaar, krimpvrij en duurzaam.
• Silicaatsteen (kalkzandsteen): vervaardigd uit zand en gebluste kalk; dampgehard, goede thermische en akoestische isolatie en brandweerstand; uitvoeringen bestaan als holle en volle blokken: volle lijmblokken hebben een hogere massa en druksterkte en zijn geschikt voor dragend metselwerk.
• Bimsbetonstenen: licht beton met bims als aggregaat (vulkanisch schuimgesteente), verkrijgbaar als volle en holle stenen; geschikt voor licht beton.

Eisen / classificatie

Betonstenen worden ingedeeld naar volumieke massa; voorbeelden van klassen (volumieke massa, droog):

• Extra licht: tot 550 kg/m3
• Zeer licht: 550 tot 750 kg/m3
• Licht: 750 tot 1200 kg/m3
• Halfzwaar: 1200 tot 1900 kg/m3
• Zwaar: vanaf 1900 kg/m3

Representatieve voorbeelden van volumieke massa en druksterkte:

• Cellenbeton: circa 300–800 kg/m3, druksterkte circa 2–6 N/mm2.
• Argex (topargex): circa 950 kg/m3, druksterkte circa 2–6 N/mm2.
• Silicaat holle lijmblok: circa 1200 kg/m3, druksterkte circa 10–15 N/mm2 (doorgaans niet voor dragend metselwerk).
• Silicaat volle lijmblok: circa 1800 kg/m3, druksterkte circa 15 N/mm2 (geschikt voor dragend metselwerk).

Verschil met gewapende betonelementen

• Gewapende betonelementen hebben een hogere druksterkte dan standaard betonstenen en worden gebruikt wanneer dragende constructies met hogere sterkte-eisen noodzakelijk zijn.