Console

Betekenis

Een console is een uit de muur stekend, meestal geprofileerd deel van steen of hout dat een ander bouwelement ondersteunt. Daardoor kan een oplegging verkort worden of ontstaat een dragende uitstulping voor elementen zoals kroonlijsten, balkons of beeldhouwwerk.

Toepassing

De console komt voor in zowel traditionele als moderne toepassingen.

• Onder balken en balkons om de effectieve balkoplegging te verkorten en zo de ondersteuning te vergroten.
• Als gootklos of ondersteuning voor dakgoten en kroonlijsten.
• Als steun voor beelden, borstweringen of de voet van een schoorsteen.
• In betonbouw als stalen console die in het beton gegoten of aan het beton bevestigd wordt.
• Als term voor een bedieningspaneel (console) of als meubeltype (penanttafel, side-table).

Aandachtspunten

• Consoles onder balken of balkons worden vaak ingemetseld om hogere belastingen te dragen.
• Een sleutelstuk is een houten console waarvan de ondersteuning door een korbeel en muurstijl wordt aangevuld; zulke onderdelen werden soms hergebruikt.
• Bij gootklossen (klossen) varieert de vorm historische gezien sterk: van renaissance-volleuten tot eenvoudige houten krullen en moderne rechthoekige uitvoeringen.
• In betonbouw moet een stalen console geschikt worden geplaatst om correct ingegoten of bevestigd te kunnen worden.

Typen / uitvoeringen

• Kardoes: console onder de duisplank bij een molen.
• Klos: eenvoudige console, vaak toegepast als gootklos; historische vormen omvatten voluten en houten krullen.
• Kraagsteen / draagsteen: console uitgevoerd in (natuur)steen.
• Modillion: console die een Korintische of composiet kroonlijst ondersteunt.
• Sleutelstuk: houten console onder een balk die wordt gecombineerd met een korbeel en muurstijl; onderdeel van een korbeelstel.
• Kuipconsole: console met een doorlopend bovendeel waardoor een kuip- of borstweringsvorm ontstaat.
• Stalen console (betonbouw): stalen element dat in beton wordt gegoten of aan beton bevestigd wordt.
• Bedieningsconsole: bedieningspaneel in technische installaties of machines.
• Penanttafel (side-table): meubelstuk dat ook met console wordt aangeduid.

Vergelijkbare bouwelementen

• atlant
• blokkeel
• cul-de-lampe
• draagsteen
• gootklos
• kariatide
• klos
• korbeel
• kraagsteen
• neut
• rondboogfries
• sleutelstuk
• cantileverbrug