Gebosseerd

Betekenis

Gebosseerd is de bewerking van steen waarbij de zichtbare kant ruw wordt behakt, waardoor een fors en rustiek uiterlijk (rustica) ontstaat. De techniek leverde vanaf de Romeinse tijd karakteristieke gevel- en zuilvlakken op en keerde terug in Romaanse en Renaissance-architectuur. De voeg tussen de stenen is meestal vrij diep, wat het ruwe karakter accentueert.

Toepassing

Gebosseerd werk komt voor in historische en herstelarchitectuur.

• Onderbouw van gevels
• Hoeken van gebouwen (quoinen)
• Als band in gevels
• Op zuilen en poorten
• In pleisterwerk als imitatie van gebosseerde natuursteen

Aandachtspunten

• Diepe voegen versterken het robuuste, rustieke uiterlijk.
• Oorspronkelijk uitgevoerd in natuursteen; latere uitvoeringen zijn ook in pleisterwerk en op baksteen te vinden.
• Bosseringen kunnen willekeurig ruw zijn of met motieven worden uitgevoerd, waardoor ze soms afwijken van de oorspronkelijke betekenis.
• De diamantvormige bewerking (diamantkop) is een verwante, niet-willekeurige variant.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Natuursteen: oorspronkelijk en meest traditioneel.
• Pleisterwerk: later veel toegepast als imitatieve uitvoering.
• Baksteen: voorbeeldafbeeldingen tonen ook gebosseerde afwerkingen op baksteen.

Terminologie

• Pseudoniemen en buitenlandse termen komen voor: bossage (Fr.), refend (in verband met blokwerk) en bugnato (It., van bugna).
• Variaties in benaming weerspiegelen regionale en taalkundige verschillen, maar verwijzen doorgaans naar dezelfde ruwe of blokkerige bewerking.

Verschil met blokbepleistering

• Blokbepleistering is verwant en wordt soms als plechtige imitatie van gebosseerd werk toegepast; zie ook blokbepleistering voor verdere toelichting.