Dalle de verre

Betekenis

Dalle de verre is een glastechniek waarbij stukken of brokken gekleurd glas in een frame worden gelegd en de tussenruimtes worden opgevuld met een vloeibaar vulmateriaal (cement, beton of giethars) dat na uitharden het geheel bijeenhoudt. De methode lijkt op glas-in-lood maar verschillen in uitvoering en materiaalgebruik leiden tot andere esthetische en structurele kenmerken.

Toepassing

Dalle de verre wordt toegepast voor gekleurde ramen en kunstwerken in architectuur.

• Realisatie van grote, decoratieve ramen in religieuze en andere gebouwen.
• Gebruik bij projecten waar dikke glasplaten of grove, expressieve naden gewenst zijn.
• Herstel of nieuwwerk in perioden van wederopbouw en moderne architectuurstijlen.

Aandachtspunten

• Onregelmatige naadbreedtes: de afstand tussen glasbrokken hoeft niet constant te zijn en kan zowel esthetisch voordeel als nadeel geven.
• Uiterlijk van buitenzijde: een groot aandeel vulmateriaal kan het raam aan de buitenzijde een grof uiterlijk geven.
• Chemische interactie: cement kan het glas aantasten; zorgvuldige behandeling voorkomt schade.
• Constructieve ondersteuning: bij grote ramen kan wapening, bijvoorbeeld een windroede, nodig zijn om bestand te zijn tegen windbelasting.

Methode

• Dikke platen gekleurd glas (dalles, tegels) worden in stukken geslagen tot ongeveer de gewenste grootte.
• De glasbrokken worden met tang en steenbeitel op maat gemaakt.
• In een frame wordt het kunstwerk samengesteld door de brokken op de gewenste plaats te leggen, rekening houdend met de dikte van de vulling.
• De tussenruimte wordt opgevuld met vloeibaar cement, beton of giethars en, indien mogelijk, gelijkgestreken met de glasdikte.
• Na goed uitharden kan het paneel uit het frame worden genomen.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Vulmateriaal: vloeibaar cement, beton of giethars (epoxy).
• Glasdikte: vaak gebruikte stukken glas hadden een dikte van ongeveer 2,5–5 cm; soms werden nog dikkere, geslepen stukken toegepast (bijvoorbeeld diamantvormen).

Voordelen ten opzichte van glas-in-lood

• Grotere ontwerpvrijheid doordat de afstand tussen glasbrokken niet constant hoeft te zijn.
• Naden mogen onregelmatig van breedte zijn, wat artistieke mogelijkheden vergroot.
• Minder gespecialiseerde vaardigheden nodig om het raam waterdicht te maken dan bij traditioneel glas-in-lood.

Nadelen ten opzichte van glas-in-lood

• Onregelmatige en soms brede naden kunnen het kunstwerk een grof uiterlijk geven, vooral aan de buitenzijde.
• Cement kan het glas aantasten zonder zorgvuldige behandeling.
• Grotere hoeveelheden vulmateriaal beïnvloeden esthetiek en gewicht.

Historiek

Dalle de verre ontstond in de jaren 1920 en werd vooral toegepast tijdens de wederopbouwperiode (1945–1965), met piektoepassing in de jaren 1960; vanaf de jaren 2020 is er opnieuw een (kleine) heropleving van de techniek zichtbaar.