Floatland, drijvend eilandje

Betekenis

Een floatland is een drijvend eilandje met semi-natuurlijke begroeiing; het is een kunstmatig aangelegde drijftil die natuurfuncties biedt in wateren waar natuurlijke oevers ontbreken. Floatlands functioneren als rust- en nestplaatsen voor watervogels en andere watergebonden dieren en dragen bij aan het visueel verfraaien van waterlopen.

Toepassing

Floatlands worden toegepast voor kleinschalige natuurontwikkeling en vergroening van stedelijke of kunstmatige wateren.

• Bieden nest- en soms voedselgelegenheid voor eenden, meerkoeten, waterhoentjes, futen en andere waterdieren.
• Fungeren als veilige eilandjes bij hoge, rechte oevers en bij kanalen.
• Creëren schuil- en koelplekken voor vissen, vooral op warme dagen.
• Bieden plaats voor kikkers om eieren (kikkerdril) te leggen en voor insecten om zich te nestelen, afhankelijk van de plantenkeuze.
• Dienen als onderdeel van urban green in combinatie met plantsoenen, parken, groengevels en groendaken.
• Verfraaien saaie, brede kanalen en hoge singels en geven deze een natuurlijker uiterlijk.

Aandachtspunten

• Plaats floatlands niet direct aan de waterkant om betreding door honden en mensen te voorkomen en verstoring van dieren te beperken.
• Zorg voor planten die ook in de winter enige groenwaarde bieden, zodat het eilandje niet van oktober tot mei alleen uit kale takken bestaat.
• Voorzie in regelmatig onderhoud; floatlands vragen tijd en kosten voor beheer.
• Verwacht nauwelijks waterzuiveringseffecten behalve bij zeer grote oppervlaktes met specifieke waterzuiverende (helofyten)planten; afsterven van planten kan een positief effect tenietdoen.
• Houd rekening met de waterpeilschommelingen bij het verankeren; gebruik een ankerlijn die langer is dan de maximale afstand bodem–waterspiegel.

Constructie / uitvoering

Belangrijke ontwerpeisen voor een functionele floatland:

• Bodem met open structuur zodat planten kunnen wortelen in het water.
• Voldoende stevigheid om invloed van golfslag en lokale waterdynamiek te weerstaan.
• Draagvermogen dat de toenemende biomassa kan dragen.
• Genoeg aanhechtingspunten voor gewassen en planten.
• Toegankelijkheid voor dieren: geen afrastering rondom.
• Geen vaste verbinding met de bodem van het water.

Praktische aandachtspunten bij plaatsing:

• Veranker de floatland aan de bodem, maar houd rekening met stijgen en dalen van de waterspiegel; gebruik voldoende lengte aan ankerlijn.
• Voorkom dat de floatland aan wal kan spoelen of vastlopen, zodat dieren en planten beschermd blijven.
• Bij omvangrijke floatlands (bijv. groter dan 5×5 m) moet er minimaal 50 cm water blijven tussen het eiland en de waterbodem om rot van onderliggende vegetatie te voorkomen; bij langwerpige floats is dit probleem minder uitgesproken door betere stroming en lichttoetreding.

Materialen / uitvoeringsvormen

Floatlands kunnen uit verschillende materialen en bouwprincipes worden opgebouwd:

• Sandwichconstructies van gaas gevuld met (al dan niet dood) plantenmateriaal, kokosmatten of kunstmatige substraten zoals steenwol.
• Drijfmatten van wilgentenen.
• Kunststofmodules als drijflichaam.

Bij de materiaalkeuze speelt onder andere het gewenste wortelklimaat, het draagvermogen en de duurzaamheid een rol.

Onderhoud

• Plan periodiek onderhoud; controleer bevestigingen, toestand van de planten en de drijfconstructie.
• Vervang of diversifieer beplanting om ook in wintermaanden volop structuurelementen te behouden.
• Houd rekening met tijds- en kostenaspecten bij beheer van meerdere of omvangrijke floatlands.

Dieren en biodiversiteit

• Bieden nesting- en rustplaatsen voor watervogels en onderdak voor kleine waterdieren.
• Creëren schuilplaatsen en koelzones voor vissen.
• Faciliteren voortplanting van amfibieën zoals kikkers (kikkerdril onder het eiland).
• Ondersteunen insectenpopulaties afhankelijk van de plantensoort en -structuur.