Garbhagriha

Betekenis

De garbhagriha fungeert als het innerlijk heiligdom of sanctum sanctorum van een tempel en herbergt het beeld van de centrale godheid. De term betekent letterlijk "baarmoeder-huis" of "moederschoot", een verwijzing die ook in de plattegrond van de tempel terug te zien is.

Toepassing

De term en het ruimtelijke element komen voor in verschillende religieuze tradities.

• Hindoeïsme: plaats voor de belangrijkste godheid.
• Boeddhisme en jainisme: wordt eveneens toegepast als heilig vertrek.
• Rond het heiligdom: aanwezigheid van een pradakshina (gang) voor rituele omgangen.
• Voor het heiligdom: een mandapa als grote hal voor samenkomst, met vaak een reeks treden naar de toegang.

Aandachtspunten

• Kleine, donkere kamer: de garbhagriha is doorgaans compact en weinig verlicht.
• Beeldplaats: bevat het beeld van de belangrijkste godheid.
• Etymologie: de naam verwijst naar "baarmoeder" en beïnvloedt de plattegrond.
• Meerdere religies: de term wordt gehanteerd in hindoeïsme, boeddhisme en jainisme.

Plaats en herkenbaarheid

• Exterieurkenmerk: de positie van de garbhagriha is van buiten vaak herkenbaar aan een hogere toren (sikhara) boven het heiligdom.
• Dakvormen: het dak van de mandapa is lager en heeft vaak de vorm van een piramide, in contrast met de sikhara boven de garbhagriha.
• Toegang: de toegang tot de mandapa bestaat vaak uit een serie treden.

Onderdelen en relatie tot andere delen

• Pradakshina: de gang rond de garbhagriha bedoeld voor rituele omgangen.
• Mandapa: de grote hal voor samenkomst die voor de garbhagriha ligt.
• Vergelijkbare termen: vergelijkbaar met begrippen uit de shinto-traditie, zoals jinja en hon-den.