Korrelgroep

Betekenis

De korrelgroep specificeert de kleinste en grootste korrelafmeting van een toeslagmateriaal en wordt in millimeter genoteerd als d‑D, waarbij d de kleinste (kleine letter) en D de grootste (hoofdletter) korrelgrootte aanduidt. De afmetingen corresponderen met zeeffracties; bijvoorbeeld 4‑8 betekent uitsluitend korrels van 4 tot en met 8 mm en wordt als grove fractie gerekend omdat de ondergrens ≥ 4 mm ligt. Korrelgroepen fungeren als handelsaanduidingen voor zand en grind en moeten bij bestelling van toeslagmateriaal voor beton worden opgegeven.

Toepassing

De korrelgroep wordt toegepast om toeslagmaterialen te classificeren en te bestellen.

• Classeren van zand- en grindfracties voor betonmengsels.
• Specificeren van zandfractie of grindfractie bij bestellingen.
• Kiezen van geschikte fracties voor metselwerk, beton en ballastlagen.
• Aangeven van korrelbereiken in productbladen en bestekken.

Aandachtspunten

• Noteer steeds zowel d (kleinste korrel) als D (grootste korrel) bij de korrelgroep.
• Verstrek de korrelgroep expliciet bij het bestellen van zand of grind voor beton.
• Houd rekening met overlappingen: de zandfractie (fijn toeslagmateriaal) kan bij korrelgroep 0‑4 ook grotere korrels bevatten, zoals zeer fijn grind.
• Volg de beperkingen voor granulaat: granulaat mag in betonmengsels maximaal 20% van het grind vervangen, en voor metselwerk‑granulaat geldt maximaal 10% (NEN 8005).
• Let op verwarrende benamingen: "grof licht toeslagmateriaal" dekt meerdere korrelgroepen (bijv. 4‑8, 4‑11, 8‑11, 4‑16).

Afmetingen / zeeffractie

• Fijn toeslagmateriaal (zandfractie), voorbeelden: 0‑1, 0‑2, 0‑4 mm; typische zandfractie wordt vaak als massapercentage van korrels tussen 0,063 en 2 mm opgegeven.
• Grof toeslagmateriaal (grindfractie), voorbeelden: 4‑8, 4‑16, 4‑22, 4‑32; ook 8‑11, 8‑16; 16‑22, 16‑32, 16‑63 (vaak tot max. 32 mm).
• Bij aanduiding van korrelgroepen worden bepaalde zeeffractiegetallen gemakshalve afgerond (voorbeelden: 5,6 → 5 mm; 11,2 → 11 mm; 22,4 → 22 mm; 31,5 → 32 mm).

Materialen / uitvoeringsvormen

• Veelvoorkomende materialen per korrelgroep: fijn zand (bergzand, metselzand, betonzand) voor zandfracties; grind en granulaat voor grove fracties.
• Granulaat kan beperkt worden toegepast ter vervanging van natuurlijk grind binnen de genoemde percentages.

Etymologie

• Korrel is een verkleinwoord afgeleid van Protogermaans kurna via vroege vormen; de hedendaagse vorm ontstond door assimilatie van -rn- naar -rr-.
• Fractie betekent 'deel van een geheel' en is ontleend via Franse/Latijnse vormen (fractio).