Gewelfsleutel

Betekenis

Een gewelfsleutel is de sluitsteen die in de hoogste positie van een gewelf wordt ingesloten en de bogen (gewelfribben) met elkaar verbindt. Daardoor neemt de gewelfsleutel een dragende rol in en geeft het metselwerk extra stevigheid.

Toepassing

Komt voor in gewelfconstructies.

• Verbinden van gewelfribben ter plaatse van de top.
• Verstevigen van het metselwerk van bogen en ribben.
• Oogmerken als ornament of beeldhouwwerk in religieuze en historische gebouwen.

Aandachtspunten

• Meestal ring-, kruis- of stervormig; kiesvorm bepaalt de aansluiting op de ribben.
• Vaak voorzien van ornamenten, beeldhouwwerk of beschildering; esthetiek speelt een rol naast constructie.
• Wanneer de knop ver naar beneden uitsteekt, spreekt men van een druiper of doorhangende sluitsteen.
• Na plaatsing blijft de zichtbare zijde doorgaans de onderzijde van de sluitsteen.

Verschijningsvormen

• Ringvormig, kruisvormig of stervormig.
• Versieringen kunnen bestaan uit beeldhouwwerk of beschildering.
• Doorhangende uitvoeringen worden aangeduid als druiper of doorhangende sluitsteen.

Benaming

• Vergelijkbaar begrip: sleutelstuk.
• Frans: clé de voûte.