Sleutelstuk

Betekenis

Een sleutelstuk is een platte houten ondersteuning voor balkeinden die extra wordt onderstut door een korbeel (schuine hulpbalk) en verbonden met een muurstijl (verticale balk tegen de muur). De combinatie van sleutelstuk, korbeel en muurstijl vormt een vormvaste driehoek die bijdraagt aan de stabiliteit van de constructie.

Toepassing

Het sleutelstuk komt voor in houtconstructies waar balken op of uit de muur rusten.

• Ondersteunen van balkeinden en moerbalken, vaak aan weerszijden van een moerbalk.
• Samenwerken met korbeel en muurstijl als onderdeel van een korbeelstel.
• Afschermen of dragen van uitkragende delen tegen het metselwerk.
• Soms toegepast in alternerende balklagen van houtskeletconstructies.

Aandachtspunten

• Hou rekening met hinder van het uit de muur stekende deel; soms wordt een gekromde korbeel toegepast om dit te beperken.
• Controleer bevestigingen: nagels waarmee sleutelstukken onder tegen de balk werden vastgezet konden ook decoratief gebruikt worden.
• Wees bewust dat oudere sleutelstukken later beschilderd kunnen zijn, vaak pas veel later dan de bouw.
• Een oud of overgebleven deel van een balk kan lijken op een sleutelstuk ("namaak-sleutelstuk"); dat is niet altijd een oorspronkelijk los element.

Onderdelen

• Korbeel: schuine hulpbalk die het sleutelstuk ondersteunt.
• Muurstijl: ondersteunende en verbindende verticale balk tegen de muur.
• Balkeind / moerbalk: de balk(en) waarvan het einde op het sleutelstuk rust.

Materialen en uitvoeringsvormen

• Traditioneel vervaardigd uit hout.
• Soms toegepast met een gekromde korbeel om hinder te verminderen.
• Sleutelstukken zijn vaak gedecoreerd met vormen zoals peerkraal, verjongingen, uithollingen, uitschulpingen of ingesneden/gehakte lijsten; ook bevestigingsnagels konden decoratief gebruikt worden.

Verschil met console

• Een sleutelstuk maakt deel uit van een houtconstructie met korbeel en muurstijl (een korbeelstel) en is bedoeld als structureel onderdeel van die samenstelling.
• Een console is een meer enkelvoudige, losstaande ondersteunende klos of slof die niet per se deel uitmaakt van een houtconstructie; een console kan van hout, natuursteen, beton of gietijzer zijn en hoeft niet in de muur te rusten maar kan bevestigd zijn met bouten.
• In sommige literatuur wordt een langwerpige console als sleutelstuk aangeduid, maar de term sleutelstuk wordt hier eenduidig gebruikt voor het onderdeel binnen een korbeelstel.
• Een sleutelstuk kan in sommige gevallen als een zeer specifiek soort console worden beschouwd en incidenteel werd een oud sleutelstuk ook als console hergebruikt.