Grid

Betekenis

Een grid is een schaakbordachtige opzet van horizontale en verticale lijnen die samen een raster vormen; het woord komt van het Latijnse cratis (vlechtwerk). Grids dienen om ruimtelijke relaties te ordenen, coördinaten terug te vinden of indelingen voor wegen en gebouwen vast te leggen.

Toepassing

Grids worden in verschillende contexten gebruikt.

• Als rasterlijnen in tekenpakketten voor uitlijning en schaal.
• Als coördinatennet op topografische kaarten om punten terug te vinden.
• Als stadsplan waarbij lijnen wegen vormen en tussenruimten gebouwen of percelen aangeven.
• Voor dieptegrids waarin per kwadrant de diepte wordt aangegeven.
• In driedimensionale of gecombineerde rastervormen, bijvoorbeeld bij muqarnas (stalactietgewelf).

Aandachtspunten

• Vorm: grids zijn vaak rechthoekig maar kunnen andere patronen aannemen.
• Interpretatie: in stedelijke grids representeren lijnen doorgaans wegen en vlakken gebouwen of blokken.
• Variatie: grids kunnen twee- of driedimensionaal zijn en verschillende functies vervullen (kaart, plan, constructie).
• Verwante systemen: enkele grids vormen onderdeel van speciale rasterwerken zoals geogrid, smart grid en diagrid.

Historiek

Grids werden al door de oude Grieken toegepast, met Priene als voorbeeld van een vroege stadsplattegrond met een raster. De Romeinen ontwikkelden het cardo-decumanus-patroon: twee loodrechte hoofdassen (cardo maximus noord-zuid, decumanus maximus oost-west) die vier kwartieren creëren en een forum in het midden. In 1733 introduceerde het plan van Savannah een indeling met onderscheid tussen woonblokken en andere gebouwen; veel Amerikaanse steden, waaronder delen van New York, werden later volgens een grid ontworpen.

Varianten

• Dieptegrid: vierkante netten in een coördinatensysteem met dieptegegevens per vak.
• Tweedimensionale en driedimensionale combinaties: onder meer toegepast in architecturale elementen zoals muqarnas.
• Specifieke rasterwerken: geogrid, smart grid en diagrid.
• Historische stadsvarianten: cardo-decumanus, insula (woonblok) en castellum als gerelateerde concepten.