Impluvium

Betekenis

Een impluvium is een iets verlaagd waterbassin in het atrium van een domus (Grieks of Romeins huis). De open ruimte boven het bassin heet compluvium; regenwater viel via die opening en via de schuine daken aan de rand van het atrium in het impluvium. Het water en de afwerking (mozaïektegels, kleine beelden) verfraaiden het interieur en droegen bij aan koeling van de binnenruimte.

Toepassing

Het impluvium kwam voor in huizen uit de klassieke oudheid.

• In het atrium van een Grieks of Romeins huis (domus).
• Koeling van de woonruimte door de aanwezigheid van water.
• Opvangen van regenwater voor huishoudelijke toepassingen: wassen, schoonmaken en bewatering van de hortus.
• Esthetische verfraaiing met marmer, mozaïek en beeldjes.

Aandachtspunten

• Diepte van het impluvium was meestal circa 30 cm.
• Materiaalkeuze: vaak marmer, soms uitgevoerd in mozaïek; marmer is gemakkelijk schoon te houden.
• Voorziening van een afvoer voorkwam overstroming; dergelijke afvoer leidde meestal naar de straat.
• Water kon naar een ondergrondse cisterne afgevoerd worden om het relatief schoon te houden en verdamping te beperken.
• Opgevangen water werd waarschijnlijk niet als drinkwater gebruikt.

Uitvoering: afvoer en opslag

Een impluvium kon een afvoer hebben voor het geval van overstroming; deze afvoer liep doorgaans naar de straat. Alternatief kon het water via een leiding naar een ondergrondse opslagplaats (cisterne) gevoerd worden, waardoor het water minder verdampte en redelijk schoon bleef.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Meestal vervaardigd uit marmer; marmer vergemakkelijkt het onderhoud.
• Soms bekleed met mozaïektegels en voorzien van kleine beelden als decoratie.

Afmetingen

• Diepte: meestal circa 30 cm.

Etymologie en woordvormen

Het woord impluvium is Latijn, afgeleid van impluere (op, in iets regenen), gevormd uit in (naar … toe) en pluere (regenen). Vergelijk het woord paraplu (Fr. parer + pluie). Het meervoud is impluvia. De term compluvium is eveneens Latijn, afgeleid van com + pluere. De Engelse benaming is ook impluvium. De term cisterne is afkomstig van het Latijn cisterna (ondergronds waterreservoir), verwant aan cista (kist) en het Griekse kiste.