Retentie

Betekenis

Retentie is het vasthouden van water in een gebied, bedoeld om tijdelijk overtollig water op te slaan of juist watertekorten te beperken. Doelen zijn onder meer het tegengaan van verdroging en piekafvoeren en het beperken van wateroverlast in het gebied zelf of lager gelegen gebieden.

Toepassing

Retentie wordt toegepast in verschillende vormen en schalen:

• Aanleggen van retentiebekkens om overtollig water van polders en rivieren op te slaan.
• Inrichten van wachtbekkens of andere retentiegebieden voor tijdelijke wateropslag.
• Creëren van groene bergingen en wadi's voor bufferen van hemelwater en lokale infiltratie.
• Gebruik van droge bergingen die alleen in noodgevallen onder water mogen lopen.
• Combineren van retentiegebieden met natuurontwikkeling om landbouwgrond om te vormen tot waterberging en natuur.

Aandachtspunten

• Afspraken met landbouwers beïnvloeden retentie: boeren willen vaak droge landbespeling in het voorjaar, wat leidt tot snelle afvoer van water en lagere grondwaterstanden.
• Lage grondwaterstand vermindert de groei van kruidenrijk gras en bomen, wat de aantrekkelijkheid voor insecten en weidevogels verlaagt.
• Grondwaterwinning voor drinkwater en diepe beregeningsputten (tot circa 10 m) beïnvloeden de beschikbaarheid van water voor retentie.
• Retentiebekkens die nuttig water moeten leveren, verdienen voldoende afstand tot boerenland of een ondoordringbare bodem (bijv. folieconstructie) om ongewenste invloed op grondwaterstanden te minimaliseren.
• Klimaatadaptieve planning zoekt naar grotere waterberging om tekorten in droge periodes te voorkomen.

Uitvoering / typen

• Retentiebekken: grotere gebieden die onder water mogen lopen voor tijdelijke opslag; kunnen zowel overstromingsbescherming als voorraaddoeleinden dienen.
• Wachtbekkens: Vlaamse term voor retentiebekkens; meestal bedoeld als tijdelijke berging.
• Spaarbekkens: bedoeld om water te verzamelen voor later nuttig gebruik (bijvoorbeeld energieopwekking), met als primair doel opslag voor gebruik.
• Droge bergingen: gebieden die alleen in uitzonderlijke situaties vollopen.
• Wadi's en infiltratiegebieden: kleinere, vaak droge retentievoorzieningen bedoeld voor infiltratie; nemen vaak veel ruimte in.
• Bergbezinkbassins: kunstmatige bakken voor tijdelijke opslag van hemelwater.
• Groene berging: oppervlakkige retentievoorzieningen op plekken waar infiltratie niet mogelijk is.

Verschil met spaarbekken

• Doel van retentiebekken: tijdelijk vasthouden van water om piekafvoeren en verdroging tegen te gaan of wateroverlast te beperken.
• Doel van spaarbekken: verzamelen en bewaren van water voor gereguleerd en nuttig gebruik op een later moment; primair gericht op voorraadbeheer.

Relatie met landbouw en natuur

• Omvorming van landbouwgrond naar retentiegebied wordt vaak gecombineerd met natuurontwikkeling.
• Het vroegtijdig droogleggen van land voor landbouwwerkzaamheden verlaagt grondwaterstanden en kan biodiversiteit en weidevogelpopulaties schaden.
• Goed geplande retentie kan zowel wateroverlast verminderen als verdroging tegengaan, wat positieve effecten heeft op lokale ecosystemen.