Kalkzandsteen

Betekenis

Kalkzandsteen is zowel de naam voor een kunststeen gemaakt uit kalk en zand als voor bepaalde zandige kalkstenen in de natuur. De kunstmatige variant (silka) is een harde, zware, lichtgrijze, ongebakken steen die uit ongebluste kalk en vochtig zand wordt gevormd en onder stoomdruk gehard wordt tot calciumhydrosilicaat.

Toepassing

Kalkzandsteen wordt vooral toegepast bij binnenspouwbladen en binnenwanden.

• Gebruik voor niet-dragende binnenwanden.
• Gebruik voor dragende binnenwanden (niet alle types; sommige dunne formaten, bijvoorbeeld 67 mm, zijn daarvoor niet geschikt).
• Gebruik als binnenspouwblad bij ankerloze spouwmuren en kopgevels (speciale soorten).
• Gebruik van kimblokken als kimlaag voor het ophogen van funderingen.
• Ophogen van de fundering tot aan de onderkant van de begane grondvloer (alleen bepaalde soorten en maximaal tot 250 mm onder maaiveld).

Aandachtspunten

• Volg de mortel- of lijmvoorschriften van de fabrikant; dit kan per soort kalkzandsteen verschillen.
• Dek kalkzandsteen altijd goed af in opslag en bij verwerking; natte stenen mogen niet verwerkt worden omdat droging krimp en scheuren veroorzaakt.
• Breng dilatatievoegen aan volgens de aanwijzingen van de fabrikant.
• Zorg dat lijmvoegen volledig en gelijkmatig gevuld zijn om onevenredige druk op de steen te vermijden.
• Laat in het werk gestort beton niet aan kalkzandsteen hechten; gebruik PE-folie tenzij de constructeur anders voorschrijft.
• Dragende wanden moeten steeds op een gefundeerde en voldoende stijve ondergrond staan.
• Vermijd contact met strooizout; dit kan kalkzandsteen aantasten.

Samenstelling en productie

• Samenstelling kunststeen: ongebluste kalk (calciumcarbonaat) circa 5–7% en vochtig zand circa 93–95%.
• Productieproces: mengen, persen in vormen (stenen, blokken, speciale vormen) en verharden onder stoomdruk (ongeveer 200 °C en circa 14 bar) waardoor het materiaal verandert in calciumhydrosilicaat.
• Historisch: de eerste kalkzandsteenfabriek in Nederland werd rond 1898 in Oldenzaal gebouwd.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Vormaten: stenen en blokken in vele diktematen; vanwege de grotere formaten worden blokken en elementen soms "dikke witten" genoemd.
• Speciale vormen: kimblokken voor kimlagen, vellingblokken en passtukken die ter plaatse op maat te maken zijn door te knippen of te zagen met een diamantzaag of haakse slijpschijf.
• Voorkeur: blokken hebben vaak de voorkeur boven losse stenen omdat ze sneller te verwerken zijn; voor het lijmen van blokken bestaan speciale hulpmiddelen om juiste lijmdiktes te verkrijgen.

Beperkingen / niet toepassen

• Niet toepassen voor de buitengevel, massieve gevels of buitenspouwbladen van een spouwmuur vanwege kwetsbaarheid voor weersinvloeden; gebruik voor het buitenspouwblad een gebakken steen.
• Niet toepassen als de stenen tijdens of na verwerking langdurig nat kunnen worden; natte omstandigheden kunnen verkleuring, 'zwemmen' of scheuren veroorzaken.
• Voor funderingsgebruik gelden speciale voorwaarden; niet alle soorten zijn geschikt voor ophoging tot onder de begane grondvloer.

Praktische uitvoeringsaanwijzingen

• Breng onder de kimlaag een laag metselspecie aan (geen lijm); bij winterse plaatsing kan Calduran Kimfix worden gebruikt vanwege snellere harding en hogere eindsterkte.
• Lijm tegels direct op kalkzandsteen in natte ruimtes; vlak hoogteverschillen niet uit met gips.
• Vraag bij twijfel altijd technische informatie of verwerkingsadviezen van de fabrikant of leverancier.