Klimaatbuffer

Betekenis

Een klimaatbuffer is een maatregel of gebied dat de gevolgen van klimaatschommelingen opvangt door water vast te houden, te bergen of de natuurlijke afvoer vertraagd te laten verlopen. Daarbij wordt hemelwater bijvoorbeeld de gelegenheid gegeven om in de bodem te zakken, het grondwater aan te vullen en bij droogte weer benut te worden; vaak staat de hoeveelheid water centraal, niet noodzakelijk de waterkwaliteit.

Toepassing

Klimaatbuffers worden ingezet om lokale klimaatrisico's te verminderen.

• Berging van overtollig hemelwater en retentie bij beken en rivieren.
• Vasthouden van regenwater in de bodem als sponsfunctie.
• Verkoeling van stedelijke gebieden door meer groen, groendaken en groengevels.
• Mogelijke aanvulling van drinkwatervoorziening.
• Bijdragen aan het verminderen van CO2 door vergroening.
• Gebruik als instrument voor peilbeheer (waterpeil).

Aandachtspunten

• Focus op hoeveelheid water: klimaatbuffers richten zich vaak op waterbergingscapaciteit en -vasthoudend vermogen.
• Combinatie met natuur: integratie van natuurverbeteringen verhoogt de meerwaarde voor biodiversiteit en landschappelijke functies.
• Gebruik bij droogte: klimaatbuffers kunnen water beschikbaar maken bij langdurige droogte, mits ontwerp en beheer dat toelaten.
• Ruimtelijke en agrarische consequenties: aanpassingen in grondwatersystemen kunnen landbouwpraktijken en landgebruik beïnvloeden.

Klimaatmantel

Een klimaatmantel is een meer natuurlijke variant binnen het begrip klimaatbuffer: een multifunctioneel natuur- en cultuurlandschap met gelijke nadruk op klimaatbestendigheid en natuur. In een klimaatmantel krijgen natuurlijke processen meer ruimte, met positieve effecten op flora en fauna en op het natuurlijk vasthouden en reguleren van water.

Voorbeeld: extra berging

• Een verhoging van het waterpeil of een verlaging van de bodem van een waterbekken over een oppervlakte van 100 hectare (100 × 10.000 m² = 1.000.000 m²) met 1 meter kan theoretisch ongeveer 1.000.000 m³ zoet water extra bergen.

Kritische noot

• Het verlagen van grondwaterspiegels voor landbouwdoeleinden kan bijdragen aan langere periodes van droogte, doordat het grondwater onnatuurlijk laag gehouden wordt.
• Veranderingen in landbouw- en voedselsystemen beïnvloeden de benodigde landoppervlakte en daarmee de mogelijkheden voor klimaatbuffers in het landschap.

Zie ook

• wadi: een vorm van retentie die ook recreatieve functies kan vervullen, bijvoorbeeld voor kinderen.