Koepel

Betekenis

Een koepel (koepelgewelf) is een gewelf of dak gevormd als een halve bol of een kleiner deel van een bol. De constructie kan verschillende maten en uitvoeringen hebben en vormt de overgang tussen de open ruimte van het gebouw en het buitenvolume.

Toepassing

Koepels worden in vrijwel elke bouwstijl toegepast.

• Overkappen van ronde, vierkante of veelhoekige ruimtes.
• Samenvoegen met een koepeltrommel of tamboer om hoogte en overgang te vormen.
• Voorzien van vensters in de tamboer of van een oculus voor belichting van het interieur.

Aandachtspunten

• Koepels bestaan in uiteenlopende omvang en uitvoeringen; details zijn afhankelijk van stijl en functie.
• De tussenconstructie tussen de ruimte en de koepel wordt koepeltrommel of tamboer genoemd.
• Voor binnenbelichting wordt vaak een tamboer met vensters of een ronde opening (oculus) toegepast.

Vormen en uitvoering

• Vorm: halve bol of een kleiner deel van een bol.
• Ruimtevormen: overkapping kan rond, vierkant of veelhoekig zijn.
• Uitvoeringen: vaak gecombineerd met een tamboer met vensters, een oculus of een torentje met ramen boven een opening.

Naam en etymologie

Het woord koepel is mogelijk via het Franse coupole (1666) ontleend aan het Italiaanse cupola (1348), zelf afkomstig van het Laatlatijnse cupula (klein vat, klein gewelf), het verkleinwoord van het klassiek Latijnse cupa (vat, kuip, beker).

Terminologie / vertalingen

• Engels: koepel = dome.
• Engels: koepelgewelf = domical vault.
• Een klein koepeltje op of als een lantaarn wordt ook cupola genoemd.