Mantelzorgwoning

Betekenis

Een mantelzorgwoning is een speciale, zelfstandige woonunit die bedoeld is voor degene die verzorgd wordt of voor de mantelzorger. De woning maakt het mogelijk dat mantelzorger en verzorgde dicht bij elkaar wonen, zodat permanente zorg en aandacht eenvoudiger en sneller geleverd kunnen worden.

Toepassing

Een mantelzorgwoning wordt gebruikt om nabijheid tussen mantelzorger en verzorgde te waarborgen.

• Plaatsing in de tuin als losstaande unit.
• Uitvoering als aanbouw met directe toegang vanuit de hoofdwoning.
• Omvorming van een bijgebouw (bijvoorbeeld garage) tot zelfstandige woning.
• Bewoning door ofwel de mantelzorger, ofwel degene die zorg ontvangt; beide personen mogen in de zorgwoning wonen.

Aandachtspunten

• De gemeente bepaalt in welke gebieden mantelzorgwoningen geplaatst mogen worden; vooraf informeren bij de gemeente is noodzakelijk.
• In veel gevallen kan een mantelzorgwoning vergunningvrij geplaatst worden, maar hieraan kunnen nadelen en extra voorwaarden verbonden zijn.
• Bij een aanbouw met directe toegang vanuit de hoofdwoning kunnen zelfstandigheid en privacy op termijn een thema worden.
• Als de mantelzorg stopt mag het bouwwerk niet langer als woning gebruikt worden; keuken en badkamer moeten bijvoorbeeld verwijderd worden om te voorkomen dat het bouwwerk als reguliere woning blijft functioneren.
• Het dichtbij wonen van de mantelzorger kan tot minder privacy leiden voor zowel degene die verzorging ontvangt als voor de mantelzorger.
• Mantelzorg kan extra belastend zijn voor de mantelzorger, bijvoorbeeld door verhoogde energiekosten of tijdsinvestering.

Voordelen

• Mantelzorger is dichtbij, waardoor sneller en gemakkelijker hulp geboden kan worden.
• Voorkomt eenzaamheid bij de verzorgde.
• Zowel de verzorgde als de mantelzorger hoeven vaak niet te verhuizen.
• In veel gevallen vergunningvrij plaatsbaar (onder voorwaarden).
• Zowel degene die mantelzorg ontvangt als degene die mantelzorg levert mag in de mantelzorgwoning wonen.

Nadelen

• Na beëindiging van de mantelzorg mag de unit niet langer als woning gebruikt worden; aanpassingen zoals het verwijderen van keuken en badkamer zijn dan vereist.
• Gemeentelijke extra voorwaarden kunnen gelden, bijvoorbeeld:
  • vereiste van intensieve mantelzorg (gemeente kan medische verklaring vragen);
  • begrenzing van het aantal m² (vaak circa 100 m²);
  • plaatsing enkel achter het huis;
  • niet plaatsen op de erfscheiding of op grond met een andere bestemming.
• Mogelijke vermindering van privacy voor beide bewoners.
• Het kan de mantelzorger extra energetisch en organisatorisch belasten.

Ondersteuning en regelingen

• Gemeenten bieden soms (tijdelijke) overname van zorgtaken door vrijwilligers of beroepskrachten (respijtzorg).
• Organisaties voor mantelzorgondersteuning geven informatie, advies en praktische steun en kunnen doorverwijzen naar lokale zorginstanties.
• Mantelzorg is in principe onbetaald, maar de mantelzorger kan soms in aanmerking komen voor (gedeeltelijke) vergoeding via de Wet Maatschappelijke Ondersteuning; een medische onderbouwing kan de kans op een vergoeding vergroten.