Palenpest

Betekenis

Palenpest is de aantasting van houten paalfunderingen door bacteriën die ook bij zeer lage zuurstofconcentraties hout kunnen afbreken. In tegenstelling tot schimmels, die zuurstof nodig hebben en vaak alleen de bovenzijde aantasten, kan de bacterie de hele paal aantasten. Grenen palen blijken daarbij bijzonder gevoelig te zijn; de Engelse term is "pile pest".

Toepassing

Palenpest speelt een rol bij inspectie en beoordeling van houten paalfunderingen.

• Bij palen die volledig onder (grond)water staan.
• Bij beoordeling van schade in gemeenten waar het probleem veel voorkomt, bijvoorbeeld Haarlem en Zaanstad.
• Bij onderzoek naar de oorzaak van paalbeschadiging, ter onderscheiding tussen bacteriële en schimmelmatige aantasting.
• Bij dossiers over funderingsonderzoeken zoals waargenomen in bepaalde wijken van Dordrecht.

Aandachtspunten

• Bacteriën kunnen in alle houtsoorten voorkomen, maar grenenpalen zijn zeer gevoelig.
• Bij palen die droogstaan treedt vaak schimmelaantasting op; die veroorzaakt vooral rot van de bovenzijde.
• Volledig onder water staande palen bieden te weinig zuurstof voor schimmels, maar niet voor sommige bacteriën.
• Bacteriële aantasting werkt veel trager dan schimmels; de gemiddelde aantastingssnelheid wordt circa 50 jaar genoemd.
• De bacterie kan de gehele paal aantasten, niet alleen oppervlakkige gedeelten.

Verschil met schimmelaantasting

• Zuurstof: schimmels hebben meer zuurstof nodig; bacteriën kunnen bij zeer lage zuurstofconcentraties hout afbreken.
• Lokalisatie van schade: schimmels tasten vaak bovenzijdes aan bij droge palen, bacteriën kunnen de hele paal aantasten.
• Snelheid: schimmels zijn doorgaans agressiever en sneller dan bacteriën; bacteriële aantasting verloopt veel langzamer.