Portaal

Betekenis

Een portaal is de ruimte direct grenzend aan een ingang waarlangs men een gebouw betreedt. De term dekt daarnaast meerdere verwante betekenissen, van een binnenkomende vestibule tot een structureel spantframe.

Toepassing

Een portaal komt in verschillende contexten voor:

• Als buiten- of binnenruimte direct bij de voordeur; het binnenshuis gelegen deel heet voorportaal of vestibule.
• Als trapportaal: de open ruimte, overloop of gang waarop de deuren naar de trap uitkomen.
• Als constructief element: een betonnen of stalen spant bestaande uit kolommen en liggers die stijf met elkaar verbonden zijn (portaalspant), toegepast in bijvoorbeeld autowasinstallaties of uitbouwen.

Aandachtspunten

• Voorportaal is de gebruikelijke benaming wanneer het portaal binnenshuis ligt (ook: vestibule).
• Trapportaal verwijst specifiek naar de open ruimte rond de trap en heeft een functioneel onderscheid met de ingangssituatie.
• Als constructieve portaalspant bestaan de onderdelen uit kolommen en liggers die stijf verbonden zijn; die opbouw verschilt van enkelvoudige lichte frames.

Verschillende betekenissen

• Ruimtelijke betekenis: inkomruimte of entreehal; synoniemen zijn deurnis en entreehal (voorportaal).
• Functionele betekenis: trapportaal, de landing of gang bij een trap.
• Constructieve betekenis: stijf spantframe van kolommen en liggers (ook: single-bay frame of portal in het Engels).

Taal en etymologie

Het Middelnederlandse portael betekende zuilengang of voorhof; het woord is ontleend aan Oudfrans portal (poort, monumentale poort), afgeleid van porte (deur). Vergelijkbare termen zijn portiek en porticus. Engels: portal (monumentaal), entrance hall of hallway (vestibule), porch (overdekte ingang) en portico (porticus).