Puibalk

Betekenis

Een puibalk is een dragende balk geplaatst boven de pui van een gevel om het metselwerk of andere bouwdelen erboven te ondersteunen. De balk neemt de verticale lasten van het geveldeel boven de opening over en voert die af naar steunpunten aan weerszijden van het kozijn.

Toepassing

De puibalk wordt toegepast waar de gevel boven een ruime opening extra draagkracht nodig heeft.

• Ondersteunen van gevelmetselwerk boven grote glaspartijen, bijvoorbeeld winkelpuien.
• Overbruggen van openingen boven kozijnen in gevels.
• Opnemen van lasten wanneer gewone muurdammen en lateien onvoldoende draagkracht bieden.

Aandachtspunten

• Ondersteuning moet plaatsvinden op draagpunten zoals houten kolommen of muurdammen aan weerszijden van het kozijn.
• Bij stalen I-profielen dienen de zijkappen bij woningscheidende muurstijlen vaak te worden verborgen achter metselwerk.
• Verbindingen en verstevigingen (bijv. bevestigen van een houten balk achter het profiel) beïnvloeden de constructieve capaciteit.
• Decoratieve elementen zoals puilijsten of zichtbare rozetten mogen de draagfunctie niet belemmeren.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Hout: traditioneel materiaal; verbindingen met pen-en-gat, houten toognagels en zwaluwstaartverbindingen komen voor; inkepingen voor kinderbalkjes zijn gebruikelijk.
• Staal (I-profiel): vanaf midden 19e eeuw veel toegepast; kan zichtbaar zijn of geïntegreerd in het gevelontwerp; soms gecombineerd met een houten achterbalk voor extra versteviging.
• Gewapend beton: een rechthoekig gewapend betonnen puibalk wordt veelal aangeduid als een latei.

Puibalk als ijzeren / stalen I‑profiel

• I-profielen reiken vrijwel over de volledige breedte van de pui en vervingen vanaf de 19e eeuw vaak houten puibalken.
• Het lijf van het I-profiel kan glad zijn of voorzien van rozetten; een rozet is het versierde uiteinde van een draadeind of bout.
• Composiete uitvoeringen ontstaan door twee U-profielen ruggelings tegen elkaar te plaatsen en te verbinden met draadeinden of bouten, zodat samen één breder I-profiel ontstaat dat de muurdikte overspant.
• Soms wordt het stalen profiel zo ingewerkt of afgewerkt dat het de indruk wekt van hout, en komt er een puilijst als versiering voor of boven de puibalk.

Houten puibalken

• Historisch veelvoorkomend vóór de invoering van stalen profielen; vaak haaks bedekt met vloerbalken die uitstaken.
• Verbindingstechnieken omvatten pen-en-gat, toognagels en inkepingen voor kinderbalkjes; ook consoles en pen-en-gatverbindingen met stijlen zijn beschreven.
• Houten puibalken werden soms gecombineerd met gietijzeren stijlen of kolommen en versierde puilijsten in hout, natuursteen of gietijzer.

Verschil met latei

• De puibalk vervult dezelfde dragende functie als een latei; een rechthoekig gewapend betonnen puibalk wordt gewoonlijk aangeduid als latei.