Radiaalsteen

Betekenis

Een radiaalsteen is een gebakken bouwsteen in de vorm van een trapezium (soms met een boogvormige kant) of van een taartpunt. De vorm en maatvoering van de steen maken het mogelijk ronde schoorstenen op te metselen door op elkaar aansluitende wigvormige stenen te gebruiken.

Toepassing

Wordt gebruikt voor het metselen van ronde schoorstenen.

• Bouwen van ronde fabrieksschoorstenen en andere ronde schoorsteenlichamen.
• Productie van radiaalstenen in verschillende afmetingen afgestemd op de diameter van de schoorsteen.
• Vormgeving van de schoorsteenkop, onder meer door het toepassen van gekleurde stenen als ornament of voor letters.

Aandachtspunten

• Passendheid: radiaalstenen bestaan in varianten voor verschillende schoorsteendiameters; de juiste maat moet overeenkomen met de doeldiameter.
• Uitvoeringsvormen: sommige radiaalstenen zijn voorzien van perforaties.
• Esthetiek: inzet van gekleurde radiaalstenen maakt ornamenten en tekst op schoorsteenkoppen mogelijk.
• Gebruik na 1970: na circa 1970 werden vrijwel geen nieuwe hoge schoorstenen meer in baksteen gebouwd; voor zeer hoge schoorstenen wordt sindsdien beton of metaal toegepast.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Materiaal: gebakken baksteen.
• Vormvarianten: trapeziumvormige stenen (eventueel met boogvormige zijde) en taartpuntvormige stenen.
• Voorzieningen: sommige uitvoeringen met perforaties.

Historiek

• In Nederland en België kwam de radiaalsteen in gebruik in de laatste decennia van de 19e eeuw als geschikt element voor ronde schoorstenen.
• In de periode 1850–1890 waren vooral Belgische en Duitse partijen actief bij de bouw van grote ronde schoorstenen.
• Na 1880 verschenen ook Nederlandse fabrikanten op de markt, waaronder firma's uit Tegelen (Venlo) en Den Haag.
• Na de Tweede Wereldoorlog was er een korte opleving in de bouw van fabrieksschoorstenen ter vervanging van verwoeste exemplaren; nadien nam het gebruik af ten gunste van beton- en metalen schoorstenen.