Rolwerk, rolornament

Rolwerk is een decoratief ornament van omkrullende stroken, kenmerkend voor de Hollandse renaissance.

Betekenis

Rolwerk is een decoratiemotief dat bestaat uit krullende band- of papierachtige vormen die elkaar omkrullen en overlappen. Het ontstond omstreeks 1540 in Fontainebleau en werd later veel toegepast in prenten, als reliëf in architectuur en in meubelornamentiek. Omdat het vaak in Nederlandse voorbeelden voorkomt, wordt het geassocieerd met de Hollandse renaissance.

Toepassing

Rolwerk komt voor in verschillende decoratieve contexten, waaronder:

  • Op prenten en voorbeeldboeken als vlakdecoratie.
  • In reliëf op gevels en andere architectuuronderdelen.
  • Als houtsnijkunst op meubels en interieuronderdelen.
  • In cartouches en als sierlijke omlijsting van details.
  • In Frankrijk, Engeland en de Nederlanden.

Aandachtspunten

  • Herkennen aan omkrullende, bandachtige stroken die papier of riemen kunnen imiteren.
  • Onderscheid maken tussen vlakke weergave (prent) en ruimtelijk reliëf (steen, hout).
  • Rekening houden met materiaalverschillen: rolwerk verschijnt zowel in prent als in hout- of steensculptuur.
  • Historische datering kan helpen: ontstaan circa 1540 en verbreiding naar de Nederlanden rond 1600 via voorbeeldboeken.

Materialen / uitvoeringsvormen

  • Platte weergave op prenten en tekeningen.
  • Reliëf in steen en hout bij architectuur en meubelwerk.
  • Houtsnijwerk met toevoegingen zoals noppen of knopjes, bijvoorbeeld in kindermeubilair.

Herkomst en verspreiding

Rolwerk ontstond rond 1540 in Fontainebleau en kreeg rond 1600 brede bekendheid in de Nederlanden door de voorbeeldboeken van Hans Vredeman de Vries. Het decoratieprincipe werd daarna veelvuldig toegepast in Frankrijk, Engeland en de Nederlanden.

Ook interessant

Boogveld Het boogveld is de ruimte tussen de bovendorpel en de boog erboven of het ingesloten gedeelte bij een blinde boog. Bossche School De Bossche School is een naoorlogse bouwstijl rond Dom Hans van der Laan, gekenmerkt door strakke geometrie, robuuste materialen en sobere proporties. Bouwkosten Bouwkosten zijn de financiële uitgaven verbonden aan het realiseren, renoveren of onderhouden van een gebouw of monument. Bouwstijl Een bouwstijl is het geheel van kenmerken waarmee gebouwen van een bepaalde periode, volk of architect zich onderscheiden.