Schaliegas

Betekenis

Schaliegas is het aardgas dat zich in schalielagen bevindt; schalie is versteende klei die lijkt op leisteen maar minder compact en sterk. Het gas bestaat voornamelijk uit methaan (CH4) en zit opgesloten in minuscule poriën van maximaal enkele micrometers, meestal op circa 3 km diepte.

Toepassing

Schaliegas wordt gewonnen als bron van aardgas wanneer conventionele, poreuze reservoirs niet aanwezig zijn.

• Horizontaal boren en fracken om gas uit ondoorlatende schalielagen te winnen.
• Meerdere horizontale zijtakken vanaf één boorlocatie om een gebied van enkele vierkante kilometers te exploiteren.
• Herhaald boren op korte afstand wanneer een deel van de schalielaag is uitgeput.

Aandachtspunten

• Exploitatie vereist uitgebreide gestuurde boringen en fracking, met milieu- en veiligheidsrisico's.
• Winning is financieel nadeliger dan productie uit poreus zandsteen omdat elke paar kilometer opnieuw geboord moet worden.
• Sinds 2018 bestaat in Nederland een verbod op zoeken naar schaliegas (tekst vermeldt onzekerheid of dit ook de exploitatie betreft).
• Sinds de eerste helft van 2022 zijn de VS de grootste LNG-leverancier, waarvan 71% naar de EU en het VK gaat; dit beïnvloedt markten en importkeuzes.

Uitvoering

De gangbare winning van schaliegas verloopt via een reeks stappen:

• Boren van een doorgaans verticale put tot in de schalielaag.
• Vanuit dat punt horizontaal boren over enkele kilometers binnen de schalielaag.
• Aanbrengen van gaten in de horizontale boorpijp, uitgevoerd met explosieven.
• Inbrengen van boorvloeistof (een bentonietachtig middel) en verhogen van de druk totdat de boorpijp en schalie openbarsten (fracken/fracking/fraccen).
• Handhaven van hoge druk met de boorvloeistof om de scheuren in de schalie te laten doorgroeien.
• Opvangen van het wegstromende gas nadat de scheuren ontstaan zijn.
• Herhalen van het proces op nieuwe locaties zodra het winbare gas in een gebied is uitgeput.

Afmetingen / poriegrootte en diepte

• Schalielagen bevinden zich vaak op ongeveer 3 km diepte.
• Poriegroottes waarin het gas opgesloten zit: tot een paar micrometer.

Geopolitiek en marktaspecten

• Import van schaliegas als LNG uit de VS speelt een rol in Europese gasvoorziening en prijsvorming.
• De keuze tussen import via LNG-schepen of leidingen (bijv. Nord Stream) beïnvloedt milieu-, economische- en veiligheidsafwegingen.
• Alternatieven die in debatten genoemd worden omvatten extra productie uit de Noordzee of gewijzigde bemiddeling rond onshore bronnen zoals Groningen.