Droogte

Betekenis

Droogte is een periode waarin de hoeveelheid neerslag langdurig achterblijft bij het normale en daardoor watertekorten veroorzaakt. Dat leidt tot problemen voor de drinkwatervoorziening, tuinen, weiden en akker- en tuinbouw en stimuleert de keuze voor klimaatadaptieve gewassen.

Toepassing

Droogte speelt een rol in verschillende domeinen en vraagt concrete maatregelen.

• Beïnvloedt drinkwatervoorziening: waterleidingbedrijven moeten voldoende drinkwater beschikbaar houden en bij tekort een actieplan opstellen.
• Treft tuinen en kleine landbouwpercelen, waardoor andere teeltkeuzes en aanpassingen nodig zijn.
• Heeft economische gevolgen voor weiden en akkerbouw/tuinbouw.
• Leidt tot maatregelen zoals druppelirrigatie, bodemverbetering, retentie en keuze van droogtebestendige planten.

Aandachtspunten

• Overleg betrekken van alle belanghebbenden bij structurele acties; enkel oproepen tot minder watergebruik is onvoldoende.
• Bij irrigatie kiezen voor zuinige, nauwkeurige systemen zoals druppelirrigatie in plaats van beregening.
• Verhoog organisch materiaal en vochtvasthoudend vermogen van de bodem om droogtebestendigheid te verbeteren.
• Sla water op waar mogelijk (retentie, meren, afgesloten opslag of ondergrondse cisternes) voor drogere periodes.
• Pas aanplant- en bodembeheer toe bij bomen en tuinplanten om overleving tijdens langdurige droogte te vergroten.

Maatregelen tegen droogte

Diverse technische en agronomische maatregelen worden in de praktijk toegepast.

Druppelirrigatie

• Gebruik druppelslangen voor constante en optimale watergift; deze methode is zuiniger en nauwkeuriger dan beregenen.

Verhoog het vochtbergend vermogen

• Voeg klei of veen toe aan zandige grond (bij bouwland volstaat een laag van 5–10 cm gevolgd door ondiep ploegen).
• Verhoog het grondwaterpeil indien mogelijk.
• Voeg niet-verteerd of half-verteerd organisch materiaal toe (vaste mest, humus, plantenbladeren, bermmaaisel); strooi bijvoorbeeld 10 cm stro of hooi of een dun laagje grasmaaisel (1–2 cm).
• Omsluit bouwland eventueel met een kleibaan om uitspoeling van water te beperken.
• Voorzie de bodem van poreuze terracotta potten (olla's) voor lokaal en langzaam vocht afgifte.

Verhoog de weerbaarheid van de bodem

• Verhoog het organisch materiaal in de grond door strooien van vaste mest of berm- en slootmaaisel.

Retentie (water vasthouden)

• Sla water op in meren, afgesloten gebieden of ondergronds (bijv. cisternes) zodat het later gebruikt kan worden voor bodembevochtiging.

Speciale bedden

• Leg verhoogde bedden aan; in de geulen tussen bedden blijft water langer staan en ontstaat meer schaduw, waardoor teelt in de geulen in droge gebieden voordeel biedt.
• In regenrijke gebieden kan het omgekeerde wenselijk zijn: beplanting op de bedden plaatsen om wateroverlast te vermijden.

Geef schaduw een kans

• Plant breedgroeiende, droogtebestendige bomen aan de zonzijde van het bouwland.
• Teel hoge gewassen die eigen schaduw geven (bijv. maïs, zonnebloemen).
• Span geperforeerde doeken of plastics die toch regen doorlaten om schaduwwerking te creëren.

Bomen en tuinplanten die goed tegen droogte kunnen

Aanplant- en bodemtips

• Meng klei- of veengrond met gebakken kleikorrels of brokjes baksteen voor betere waterretentie.
• Gebruik watervasthoudende aanplantgrond indien beschikbaar (bijvoorbeeld DCM Vivimus genoemd als optie).
• Bedek de bodem met grote stukken boomschors om verdamping te beperken.
• Zorg waar mogelijk voor enige schaduw gedurende de dag.
• Bij extreme droogte kan tijdelijk sproeien of sprenkelen noodzakelijk zijn.

Geschikte bomen (en struiken)

• Amerikaans krentenboompje (Amelanchier lamarckii)
• Christusdoorn (bijvoorbeeld Gleditsia triacanthos 'Sunburst')
• Grove den (Pinus Sylvestris)
• Jeneverbes (Juniperus communis 'Arnold')
• Judasboom (sommige soorten)
• Plataan (Platanus hispanica)
• Ruwe berk (Betula Pendula of Betula verrucosa)
• Veldesdoorn / Spaanse aak (Acer Campestre)

Geschikte tuinplanten

• Beemdkroon (Knautia arvensis)
• Blauwe knoop (Succisa pratensis)
• Brandkruid (Phlomis russeliana)
• Dropplant (Agastache 'Blue Boa')
• Duinroos (Rosa pimpinellifolia of Rosa spinosissima)
• Duizendblad (Achillea millefolium 'Cassis')
• Dwergmispel (Cotoneaster)
• Egelantier (Rosa rubiginosa)