Scheluw

Scheluw duidt op materiaal of constructies die scheef of krom zijn getrokken of onregelmatig uit het platte vlak wijken.

Betekenis

Scheluw materiaal is materiaal dat scheef of krom is getrokken door vocht of droogte, of dat op onregelmatige wijze uit het platte vlak wijkt. De term geldt zowel voor onbedoelde vervorming door omgevingsinvloeden als voor bewust toegepaste afwijkingen om pragmatische of architectonische redenen.

Toepassing

Scheluw komt voor in diverse bouwkundige elementen.

  • Bij planken en deuren die door vocht en warmte kromgetrokken zijn.
  • Bij trappen waarbij de treden niet evenwijdig aan elkaar zijn (scheluwe trap).
  • Bij daken waarvan nok en dakvoet niet in hetzelfde vlak liggen.
  • Bij tweezijdig gebogen dakvlakken, wanneer een dakvlak naar twee zijden gebogen is.
  • Bij schijn-scheluw: een dak dat scheef lijkt maar waarvan nok en dakvoet wel degelijk in hetzelfde vlak liggen, hoewel ze niet evenwijdig zijn.

Aandachtspunten

  • Vaststellen of scheluw het gevolg is van vocht-/droogtespanning of een bewuste ontwerpkeuze.
  • Controleren van evenwijdigheid en vlakligging bij trappen en daken.
  • Bij inspectie rekening houden met visuele misleiding bij schijn-scheluw.
  • Onderscheid maken tussen constructief bedoelde vervorming en ongewenste kromming door materiaalveroudering of klimatologische invloeden.

Typen / uitvoeringen

  • Scheluwe plank: plank die door vocht en warmte kromgetrokken is.
  • Scheluwe deur: deur die scheef staat door vervorming.
  • Scheluwe trap: trap met treden die niet evenwijdig zijn (enkele of dubbele uitvoeringen).
  • Scheluw dak: dak waarvan nok en dakvoet niet in hetzelfde vlak liggen; inclusief tweezijdig gebogen dakvlakken.
  • Schijn-scheluw: visueel scheef dak waarbij nok en dakvoet wel in hetzelfde vlak liggen maar niet evenwijdig zijn.

Verschil met scheefgroei

Scheluw omvat zowel ongewenste vervorming door vocht en warmte als opzettelijke onregelmatige vervorming om praktische of esthetische redenen; het begrip sluit scheefgroei (bijvoorbeeld door biologische groei) expliciet uit wanneer het woord in bouwkundige betekenis gebruikt wordt.

Etymologie en terminologie

Het woord scheluw is afgeleid van naamvalsvormen van 'scheel'. In het Engels wordt het begrip soms weergegeven als "twisted"; woorden als "scheluw trekken" en "scheluwte" verwijzen naar het draaien of de twist.

Gerelateerde termen

Scheluwe trap

Ook interessant

Pijler Een pijler is een rechtopstaand bouwelement dat meestal als forse, vrijstaande drager van bogen, liggers, platen of gewelven fungeert. Piket Een piket is een tijdelijk paaltje in het veld dat een bouwpunt of de plaats van een heipaal markeert. Pilaar Een pilaar is een steunzuil in de bouw, ook vaak aangeduid als kolom. Pilaster Een pilaster is een halve zuil die iets uit een muur uitspringt en zowel decoratieve als soms constructieve functies vervult.