Schermgevel

Betekenis

Een schermgevel is een gevel die voorbij de dakrand omhoog doorloopt en aan de bovenzijde meer of minder open kan zijn. Doordat de gevel hoger is dan het dak, wekt zij de indruk van een hoger en daarmee ruimer of statiger gebouw. De schermgevel kan tevens verborgen achterliggende, lagere daken verbergen en zo de feitelijke dakvorm verbergen.

Toepassing

De schermgevel wordt toegepast om de verschijningsvorm van een gebouw te sturen.

• Verhogen van de visuele hoogte en het aanzien van een gebouw.
• Verbergen van twee of meer lagere zadeldaken of andere achterliggende dakvormen.
• Voorkomen dat de werkelijke dakopbouw direct zichtbaar is vanaf straatniveau.
• Voorkomen of beperken van zichtbaarheid van daklijnen in historische of eigentijdse gevelontwerpen.

Aandachtspunten

• De gevel steekt fysiek hoger uit dan het dak; dit onderscheid bepaalt de term.
• Afscheiding of openheid bovenaan kan variëren (meer of minder "open").
• Een schermgevel kan het achterliggende daklandschap verbergen, waardoor de werkelijke dakhoogte en -vorm anders worden ervaren.
• Het onderscheid met soortgelijke elementen is soms meer gevoelsmatig dan strikt fysiek.

Verschil met schijngevel

• Een schijngevel hoeft niet boven het gebouw of dak uit te steken; een schermgevel doet dat wel.
• Het verschil tussen beide kan in sommige gevallen vooral subjectief zijn.

Verschil met facade-architectuur en verwante begrippen

• Facade-architectuur betreft vaak een bijna losse of louter georiënteerde gevelconstructie, terwijl een schermgevel juist door het uitsteeksel boven het dak wordt gekenmerkt.
• Begrippen als schijndak (schijnkap), folly en schortjesarchitectuur worden verwant genoemd, omdat zij eveneens elementen van voorstelling of decoratie in de bouw betreffen.

Voorbeelden

• Vroeg voorbeeld uit de 15e eeuw aan de Breestraat in Leiden.
• Getrapte gevel met hoge schoudervulling (pinakels) aan Goudsteeg 19 in Zwolle; achter de schermgevel bevinden zich twee zadeldaken.
• Postmodern ontwerp met golvende gevel voorgevel, ontworpen door Sjoerd Soeters (1990–1993).