Schothouder

Betekenis

Een schothouder is een klein metalen anker, meestal in de zijkant van een kozijn bevestigd, dat het houten schot in een raam op zijn plaats houdt en het schot vergrendelt. De houders waren doorgaans zichtbaar als kleine halve maantjes of vlakjes en maken het mogelijk het schot makkelijk te plaatsen en te verwijderen. De term die men rond 1900 voor deze hulpstukken gebruikte, is niet bekend.

Toepassing

Het gebruik van schothouders beperkt zich vooral tot beganegrondramen en -openingen.

• Beveiligen van geopende schuifvensters tegen binnendringen.
• Afdekken van etalages en toegangsdeuren.
• Voorkomen van ruitbreuk door vandalisme, voorbijrijdende fietsen of opwaaiend zand.
• Beperken van inkijk en zonlicht.

Aandachtspunten

• Plaatsing kwam vooral voor op de begane grond; ze ontbreken vaak bij gebouwen met afgesloten stoep.
• Gebruikelijk: aan één stijl twee dubbele schothouders en aan de andere stijl twee enkele, om het plaatsen en verwijderen te vergemakkelijken.
• Twee dubbele houders aan beide stijlen maken het inschuiven rechtstandig maar verhogen slijtage en bemoeilijken het hanteren bij kromme of zwaardere schotten.
• Schothouders lijken vaak meegeverfd met het kozijn en kunnen deels in het kozijn liggen of op de stijl liggen.

Uitvoering

• Aantal uitsteeksels: enkel anker; dubbel anker; dubbel anker met voorste deel dat minder ver uitsteekt dan het achterste deel.
• Vorm: D-vormig of rechthoekig; de D-vorm sluit beter aan bij afgeronde, oudere vensters.
• Varianten bestaan die duidelijk op de stijl liggen en varianten die gedeeltelijk in het kozijn lijken te liggen, waarbij alleen de uitstekende vlakjes zichtbaar zijn.

Materialen

• Schothouders lijken vervaardigd te zijn van ijzer.

Kozijnbescherming

• Vaak is een lichte verhoging in streepvorm in het kozijn aanwezig om een kleine afstand tussen kozijn en schot te garanderen, waardoor schuren en beschadiging van het kozijn verminderd wordt.

Uitvoering van het houten schot

• Schotten waren van hout en vaak voorzien van een decoratieve, gebogen bovenrand.
• Sommige schotten konden met een slotje, grendel of pen worden verzekerd zodat ze niet gemakkelijk uitgelicht konden worden.

Opmerkingen

• Soms komen houten geleidelatten voor aan één kozijnstijl, terwijl de andere stijl een vrij hoog geplaatst rechthoekig enkel anker heeft.