Serliana

Betekenis

Een serliana is een muuropening die uit drie delen bestaat, visueel gescheiden door pilaren of pilasters; het middelste deel is hoger en bekroond met een halve boog, de zijdelen zijn lager en hebben een rechte bekroning. De zuiltjes of deelzuiltjes scheiden de delen en vangen de krachten op van de boog of de latei erboven.

Toepassing

De serliana komt voor als architecturaal element in gevels en openingen.

• Toegepast in loggia's.
• Gebruikt door architecten in de 16e eeuw, onder meer door Andrea Palladio.
• Gelegenheid voor vensters en muuropeningen in villa's en openbare gebouwen.
• Populair tot in de 18e eeuw.

Aandachtspunten

• Het middendeel heeft een halve boog als bekroning; de zijdelen hebben een rechte bekroning.
• Pilaren, zuilen of pilasters scheiden de drie delen en nemen de krachten van de boog of latei op.
• De kleine zuiltjes worden ook wel deelzuiltjes genoemd omdat ze het venster in delen scheiden.
• Het type werd in vroegere periodes al toegepast, maar de naam verwijst naar Sebastiano Serlio.

Onderdelen

• Middendeel: hoger, met halve boog als bekroning.
• Zijdelen: lager, met rechte bekroning.
• Pilaren / pilasters: verticale scheidings- en dragende elementen.
• Deelzuiltjes (zuiltjes): kleinere zuilen tussen de delen.
• Boog of latei: structurele bekroning boven de openingen.

Herkomst en naamgeving

De term is ontleend aan de Italiaanse architect Sebastiano Serlio (1475–1554) en zijn Trattato di Architettura; het type werd echter al eerder toegepast. Andrea Palladio paste serliana's veel toe in de 16e eeuw, wat de aanduiding "Palladiaans venster" verklaart.

Verschil met engelenvenster

Een engelenvenster (engelenraam) lijkt op een serliana maar wordt niet zo genoemd: bij een engelenvenster zijn ook de zijramen bekroond met een accolade- of boogvorm, terwijl bij een serliana de zijbekroningen recht zijn.