Spouwmuur

Betekenis

Een spouwmuur is een wand opgebouwd uit een binnenblad en een buitenblad die door een luchtlaag, de spouw, van elkaar gescheiden zijn; die spouw bevat meestal isolatiemateriaal zoals steenwol. De spouw heeft als hoofddoel het weren van vocht van buiten en het bieden van ruimte voor thermische isolatie tegen het buitenoppervlak van het binnenblad.

Toepassing

Spouwmuren komen voor in uiteenlopende constructies en bouwsystemen.

• Als buitenwand bij traditionele metselwerkgevels.
• Bij houtskeletbouw, waarbij het buitenblad vaak baksteen is en het binnenblad gipsplaten of het houten skelet kan zijn.
• Als woningscheidende wand, waarbij soms ankerloze uitvoeringen worden toegepast.
• Voor het integreren van isolatiemateriaal in de gevelschil.

Aandachtspunten

• Voorzie open stootvoegen aan de onderzijde van het buitenspouwblad (en boven kozijnen) voor afvoer van doorgeslagen vocht en ventilatie van de spouw.
• Houd minimaal 20 mm vrije luchtspouw; om rekening te houden met specie-uitpuiling en constructievariaties wordt vaak 40 mm als minimale luchtspouw gehanteerd.
• Gebruik spouwankers met afstandhouders zodat het isolatiemateriaal tegen het binnenblad wordt gedrukt en geen vocht- of koudebrug vormt.
• Houd rekening met mogelijke uitzakking van isolatiemateriaal waardoor na jaren een ongewenste verbinding tussen binnen- en buitenblad kan ontstaan.
• Wees voorzichtig met spouwankers in woningscheidende muren: ankers kunnen geluid overbrengen.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Binnenblad: metselwerk (verschillende steensoorten zoals porisosteen), beton of houtachtige plaatmaterialen en bij houtskeletbouw ook gipsplaten.
• Buitenblad: traditioneel baksteen, soms gepotdekselde planken of moderne kunststofbekleding.
• Isolatie in de spouw: meestal minerale wol (steenwol) of andere zachte isolatiematerialen.

Spouwankers en ankerloze spouwmuren

• Spouwankers verbinden binnen- en buitenblad en worden bij metselwerk in de voeg van het binnenblad gestoken; bij andere binnenbladen kunnen ankers fabrieksklaar zijn aangebracht.
• Afstandhouders op spouwankers drukken het isolatiemateriaal tegen het binnenblad om koude- en vochtdoorslag te voorkomen.
• Ankerloze spouwmuren vermijden geluidsoverdracht via ankers en moeten daarom dikker zijn om voldoende stabiliteit te garanderen.
• Voorbeeld ankerloze uitvoering: een woningscheidende wand van dubbele kalkzandsteenwanden met daartussen zachte isolatie van ten minste 40 mm en zonder koppeling tussen de beide spouwbladen.

Geventileerde spouw

• Ventileer de spouw met open stootvoegen om te vermijden dat het buitenblad nat blijft door vochtige lucht in de spouw.
• Zorg voor afvoer van binnengedrongen water via open stootvoegen aan de onderzijde; boven kozijnen worden ook open stootvoegen toegepast.
• Voorkom binnendringen van hemelwater door de stootvoeg soms met een licht oplopende voegspecie naar de spouw te maken.
• Voorkom binnendringen van ongedierte door de open stootvoeg te voorzien van een stootvoegroostertje.

Minimale en maximale spouwbreedte

• Er moet 20 mm vrije luchtspouw overblijven; om rekening te houden met speciebaarden en constructievariaties wordt daarom vaak 40 mm als minimale luchtspouw aangehouden.
• De maximale spouwbreedte hangt af van de lengte van het spouwanker, de gewenste breedte van de funderingsbalk en de gewenste binnenmaten van het gebouw; elke onnodige centimeter spouw vermindert doorgaans de woonoppervlakte.
• Voorbeeldberekening van wanddikte en isolatiediktes: uitgaande van 2 maal baksteen van 100 mm, een isolatiepakket van 137 mm (λ = 0,030 W/m.K) en 40 mm luchtspouw geldt 100 + 137 + 40 + 100 = 377 mm (37,7 cm), samen goed voor een Rc van 5 m²·K/W; voor een Rc van circa 10 is ongeveer 300 mm isolatiemateriaal nodig, wat een totale dikte van 100 + 300 + 40 + 100 = 540 mm (54 cm) geeft.