Traverse

Betekenis

Een traverse duidt een element of plaats aan die dwars staat op de hoofdrichting: dat kan een dwarsbalk of dwarsverbinding zijn, een doorgang of een specifieke overdwarsverbinding in terreinen en bouwwerken. De term heeft meerdere betekenisniveaus, van een bouwkundig onderdeel tot een doorgang tussen bebouwing, het stroomgebied van een overlaat en een aarden ophoging in vestingwerken.

Toepassing

Traverse komt voor in verschillende contexten.

• Bouw: als aanduiding voor dwarsbalk, dwarsstang, dwarsligger of dwarsverbinding.
• Infrastructuur: als doorgang of doorlopende weg tussen bebouwingen, bijvoorbeeld een voetgangerstraverse zoals een tunneltje onder het spoor.
• Waterbeheer: als het stroomgebied van een overlaat dwars over landerijen waar bij hoog water water kan vloeien.
• Vestingwerken: als aarden ophoging loodrecht op de vuurlijn ter bescherming tegen zijdelings vuur.

Aandachtspunten

• Taalgebruik: traverse is van oorsprong een Frans woord en wordt in Nederland ook gebruikt voor onderdelen als dwarsbalk of dwarsligger.
• Benaming: bij voetgangerstraverses is er vaak sprake van meerdere verbindingen overdwars, waarmee de soort doorgang verder wordt verbijzonderd.
• Overlaatfunctie: een traverse als overlaat dient water gecontroleerd over te laten zodat op andere punten van een dijk doorbraken of overstromingen kunnen worden voorkomen.
• Vestingplaatsing: een traverse in vestingwerken staat loodrecht op de vuurlijn; een holle traverse kan een bomvrije ruimte bevatten.

Etymologie

Het woord traverse is afgeleid van het Latijn transversus (dwars) en transvertere (dwars richten, afwenden).

Termvarianten / voorbeelden

• Voetgangerstraverse: meestal een tunneltje of speciale verbinding onder bijvoorbeeld spoorlijnen (Engels: walkway).
• Holle traverse: een traverse met een binnenruimte die bomvrij kan zijn.
• Overlaat-traverse: het stroomgebied van een verlaagd dijkgedeelte waar water bij hoog water kan passeren.