Vakwerkbrug

Een vaste brug waarvan de stevigheid wordt verkregen door vakwerken (vormvaste driehoeken) van meestal stalen balken.

Betekenis

Een vakwerkbrug is een vaste brug waarvan de draagkracht en stijfheid voortkomen uit vakwerken: vormvaste driehoeken opgebouwd uit meestal stalen balken. Door de driehoekige vorm is het bouwwerk sterk en relatief stijf, waarbij diagonalen (schoren) een bepalende rol spelen.

Toepassing

Een vakwerkbrug wordt toegepast als draagstructuur voor bruggen en als structureel onderdeel in samengestelde brugtypen.

Als hoofdstructuur van vaste bruggen in uiteenlopende uitvoeringen.
Als tijdelijke brug, bijvoorbeeld de Bailey-brug die ter plaatse uit standaardonderdelen wordt opgebouwd en vaak op pontons wordt geplaatst voor militaire doeleinden.
Als vakwerkligger binnen andere brugtypen, bijvoorbeeld bij een rolbrug.
In speciale uitvoeringen zoals Fink-bruggen en vakwerkboogbruggen.

Aandachtspunten

Aanwezigheid van schoren (diagonalen) levert sterkte en stijfheid, maar vergroot de bouwkundige complexiteit en beïnvloedt het aanzicht.
Onderdelen kunnen verticale elementen bevatten of juist ontbreken; beide uitvoeringen komen voor.
Historisch gebruikte scharnieropleggingen zijn veelal vervangen door meer of minder stijve verbindingen die in berekeningen nog als scharnieren mogen worden behandeld.
Onderscheid tussen vallende en stijgende diagonalen: vallende diagonalen lopen van het einde van de brug naar het midden toe naar beneden; stijgende diagonalen lopen van het einde naar het midden toe naar boven.

Typen en varianten

Met en zonder verticalen (loodrechte delen).
Ruitvormig vakwerk.
Vakwerk met afwisselend vallende en stijgende diagonalen.
Vakwerk met verticalen en gekruiste diagonalen.
K-vakwerk en vakwerk van de tweede orde.
Vakwerkbrug met een gebogen of boogvormige bovenrand (vakwerkboogbrug).
Fink-brug als speciaal type vakwerkbrug.
Bailey-brug als tijdelijke, ter plaatse op te bouwen vakwerkbrug (vaak pontonbrug).

Verschil met een Vierendeelligger

Een Vierendeelligger heeft in beginsel een slappere en beweeglijkere constructie; de benodigde stijfheid wordt hier verkregen door stijve knopen. De vierkante cellen van een Vierendeelligger maken de bouw eenvoudiger dan bij typische driehoekige vakwerken.