Vakwerkligger, vakwerkspant

Betekenis

Een vakwerkligger is een ligger die bestaat uit vakwerkdelen; de stijfheid van de constructie wordt vergroot door staven die aaneengesloten, vormvaste driehoeken vormen. De opbouw uit trek- en drukstaven maakt de ligger geschikt voor grotere overspanningen en voor zichtbare constructies in gebouwen.

Toepassing

Vakwerkliggers worden toegepast bij wat grotere overspanningen.

• Gebouwen: voorgelaten of zichtbare hoofdliggers.
• Bruggen en spoorbruggen als draagstructuur.
• Als hoofdligger in staal- en houtconstructies naast gewalste liggers en plaatliggers.
• Situaties waar verhoogde stijfheid en een lichte constructie gewenst zijn.

Aandachtspunten

• Samenstelling: opgebouwd uit staven die driehoeken vormen; verbindingen bepalen de krachtsdoorleiding.
• Typen: bestaan in veel uitvoeringen (N-, V-, W-liggers; Fink, Polonceau, Pratt, Howe, enz.).
• Materiaal: komen voor in staal en in hout (houten vakwerkliggers).
• Specifieke uitvoeringen: Hünnebeckdrager wordt genoemd als onderdeel van een buitendrager.
• Varianten: verticale uitvoering is de vakwerkkolom.
• Krachtoverbrenging: in N-liggers treden duidelijk trekstaven en drukstaven op; in sommige voorbeelden is de bovenregel niet belast.

Typen / uitvoeringen

• Spanten met evenwijdige randen: N-liggers, V-liggers, W-liggers.
• Fink-vakwerk.
• Polonceau-spant.
• Ardant-spant, Belgisch spant, Engels spant.
• Spanten met gebogen boven- en/of onderrand (o.a. sikkelspant).
• Hünnebeckdrager (als onderdeel van buitendrager).
• Howe- en Pratt-varianten.

Onderdelen

• Trekstaven en drukstaven: primaire dragende elementen in het vakwerk.
• Bovenregel en onderregel: hoofdliggers waar de vakwerkstaven op inwerken; belastingverdeling kan per ontwerp verschillen.
• Verbindingen en knopen: bepalen de vormvaste werking van de driehoekige assemblage.

Verschil met andere hoofdliggers

Vakwerkliggers onderscheiden zich doordat ze zijn samengesteld uit staven die vormvaste driehoeken vormen, terwijl andere hoofdligger-typen in de praktijk als gewalste ligger (bijv. IPE-, HE-A-, HE-B-profielen) of plaatligger (vollewandliggers) voorkomen en een andere constructieve opbouw hebben.