Zandpaal

Betekenis

Een zandpaal is een vorm van verticale drainage waarbij een diep geboorde holte wordt opgevuld met grof, goed doorlatend zand; bij gebruik van grind spreekt men van een grindpaal. Zandpalen versnellen de afvoer van water uit slappe bovenlagen en verminderen de samendrukbaarheid van klei en veen, waardoor het inklinkproces wordt versneld. Ze kunnen bovendien tijdelijk extra massa aanbrengen zodat water nog sneller uit de kleilaag naar boven treedt.

Toepassing

Zandpalen worden toegepast om de ondergrond voor bouwactiviteiten te verbeteren.

• Versnellen van drainage vóór aanvang van bouw of ophoging.
• Verminderen van samendrukbaarheid en versnelde consolidatie van klei en veen.
• Verkorten van de wachttijd voor aanleg van wegen of gebouwen (kan tot ongeveer een jaar opleveren).
• Verminderen van wateroverlast in tuinen.
• Afvoeren van water in combinatie met horizontale drainage aan de bovenzijde van de palen.

Aandachtspunten

• Dringen soms tot ongeveer twintig meter de ondergrond binnen; penetratie door slecht doorlatende lagen is beperkt.
• Veroorzaken door hun hoge doorlaatbaarheid een "kortsluiting" tussen de ophooglaag en het diepere grondwater, met risico op kwel van zout water of verzilting.
• Versnellen mogelijk het transport van opgeloste verontreinigingen naar diepere grondwaterlagen en daarmee verspreiding van verontreiniging.
• Zandpalen kunnen de grondwaterhuishouding verstoren doordat grondwater naar boven wordt geleid; afsluitbare zandpalen beperken ongewilde en te snelle waterafvoer.
• Bij toepassing langs buitenmuren wordt geotextiel-ommanteling aanbevolen om te voorkomen dat klei en veen na enkele jaren het zand verdringen.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Vulmiddel: grof, goed waterdoorlatend zand; bij gebruik van grind spreekt men van een grindpaal.
• Geotextiel-ommanteling: vormt geotextiele slangen die met zand worden gevuld en de stabiliteit en filterwerking verbeteren.
• Combinatie met horizontale drainage aan de bovenzijde om water sneller en beter af te voeren.

Afmetingen / diepte

• Zandpalen kunnen soms tot ongeveer twintig meter de ondergrond binnendringen.

Verschil met grindpaal

• Bij gebruik van grind als vulmiddel wordt de constructie aangeduid als grindpaal; het principe van verticale drainage blijft vergelijkbaar.

Documentatie / voorbeelden

• Proeven met zandpalen en zandwanden door Deltares (GeoDelft) zijn uitgevoerd.
• De methode van afsluitbare zandpalen is toegepast door GeoDelft (Deltares) bij de Haagse tramtunnel na bezorgdheid van de gemeente over de toegepaste methode.