Grondverbetering

Betekenis

Grondverbetering is het verbeteren van de gesteldheid van de ondergrond, meestal met het oog op het vergroten van draagkracht of stabiliteit. De term wordt ook gebruikt voor het verbeteren van (tuin)grond om de groeiomstandigheden of de berijdbaarheid te verbeteren.

Toepassing

Grondverbetering wordt toegepast in bouw- en landschapsprojecten.

• Verbeteren van draagkracht en voorkomen of verminderen van zetting bij funderingen.
• Verdere stabilisatie van slappe gronden zoals klei en veen.
• Voorbereiden van grond voor fundering op staal (na eventueel aanbrengen en verdichten van zand).
• Verbeteren van tuingrond: aanpassen zuurtegraad, stabiliseren van klei-/leemgrond, of verhogen van waterretentie in zandgrond.

Aandachtspunten

• Grondvervanging vereist na het storten van zand doorgaans verdichten voordat op staal gefundeerd kan worden.
• Gedeeltelijke vervanging kan plaatsvinden door mechanisch mengen; dat is een andere methode dan complete vervanging.
• Kalk geeft klei-achtige grond een stabiliserend effect, maar die verharding is tijdelijk; verharding kan door belasting of uitspoeling breken waardoor stabiliserende werking afneemt.
• Bentoniet kan zandgrond aanzienlijk water vasthouden (voorbeeldwaarde in documentatie: 1 kg bentoniet kan tot 10 kg water vasthouden) en verbetert zo vochthuishouding en bodemstructuur.
• Bij keuze van technieken moet rekening gehouden worden met het specifieke doel: draagkrachtverbetering, zettingsvermindering of verbetering van bodem voor planten.

Technieken

Een uitgebreid scala technieken en samenhangende maatregelen wordt gebruikt voor grondverbetering; voorbeelden zijn:

1. Technieken ter vermindering of voorkoming van zetting

• Verticale drainage
• Zand- of grindpalen
• Geotextiel ommantelde zandkolommen
• Onderheide zettingsvrije plaat
• Onderdruk consolidatie
• Oppervlakteverdichting
• Diepteverdichting

2. Gewapende grondtechnieken

• Grondvernageling (al dan niet met gegroute stalen of polymere ankers)
• Wapening met geogrids (kunststof), draadgaasroosters (staal), strippen of vezels (kunststof/staal)

3a. Injectietechnieken (grouting)

• Bodeminjectie (permeation grouting)
• Jet grouten (jet grouting, VHP, HDI)
• Compenserend grouten, waaronder grondscheurend grouten (fracturing) en grondverdringend grouten (compaction grouting)

3b. Injectietechnieken met waterglas e.d.

• Bodeminjectie met waterglas en een harder (permeation grouting via waterglasinjecties)

4. Mechanische grondmenging (soil mixing)

• Droog mechanisch mengen (bijvoorbeeld met zand, cement of kalk)
• Nat mechanisch mengen

5. Vriestechnieken

• Pekel / gesloten vriessysteem
• Stikstof / open vriessysteem

6. Paalmatrassen

• Combinatie van paalfundering en gewapende overdrachtslaag

Daarnaast bestaan er specifieke oplossingen zoals verankerde injectiewanden en concepten zoals de ijkdijk; ook is er literatuur en documentatie over toepassingen in liner- en grondverbeteringsconstructies.

Grondvervanging

Grondvervanging is het volledig verwijderen van niet-draagkrachtige bodemlagen (zoals slappe klei en veen) en vervangen door zand, soms tot een onderliggende zandlaag met voldoende draagkracht. Bij fundering op staal volgt doorgaans verdichting van het aangebrachte zand. Een gedeeltelijke vervanging gebeurt vaak door mechanisch mengen.

Verbetering van (tuin)grond

Voor het verbeteren van bodem voor beplanting of berijdbaarheid worden andere middelen ingezet:

• Kalk wordt gebruikt om klei- of veengrond minder zuur te maken en geeft een stabiliserend effect in klei/leem; de verharding is echter tijdelijk en kan door belasting of uitspoeling achteruitgaan.
• Bentoniet wordt toegepast in zandgronden om waterretentie en bodemstructuur te verbeteren; het verbetert bewerkbaarheid, vermindert uitdroging en helpt voedingsstoffen langer vast te houden.