Zolderbak

Betekenis

Een zolderbak is een eenvoudige, doosvormige dekschuit met een laaddek dat ook wel 'zolder' genoemd wordt; het dek ligt over de volle lengte en breedte en is vaak met dwarsoverlopend hout bekleed. De constructie is onderdeks gestut door stutrijen die doorgaans 1 à 1½ m uit elkaar staan.

Toepassing

De zolderbak fungeert als ponton of drijvend werkplatform.

• Als ponton bij baggerwerken en waterbouwwerkzaamheden.
• Als lichter voor de overslag en vervoer van goederen.
• Als baggerschip of ondersteunend vaartuig bij bergingsoperaties.

Aandachtspunten

• Constructie: zowel stalen als houten uitvoeringen komen voor; stalen dekken zijn in historische voorbeelden van circa 8 mm plaat.
• Stutrijen: onderdeks aanwezig en geplaatst op circa 1 à 1½ m afstand voor draagkracht.
• Slepingen en afmeren: motorloze zolderbakken werden getrokken door sleepbootjes en ter plaatse geankerd.
• Speciale uitvoering: de kantelbak (ook kipbak genoemd) kantelt door zijdewtanks te vullen om lading te lossen.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Staal: voorbeelden tonen stalen zolderbakken met plaatconstructie; het stalen laaddek is vaak met hout bekleed.
• Hout: houten zolderbakken bestaan eveneens en kunnen voorzien zijn van dubbele dekken en luiken.

Onderdelen

• Zolder: het stalen of houten laaddek dat over de volle lengte ligt.
• Stutrijen: draagbalken onder het dek, geplaatst op circa 1 à 1½ m afstand.
• Zijtanks (bij kantelbak): tanks die gevuld kunnen worden om de bak te laten kantelen.

Afmetingen en historische voorbeelden

• Stalen zolderbak, laadvermogen 60 ton: lengte 19,50 m, breedte 5 m, hol 1,10 m, gebouwd van 8 mm plaat.
• Stalen zolderbak, circa 160 ton: lengte 25 m, breedte 7 m, hol 1,40 m; ingericht om 50 m³ zoet water te laden.
• Houten zolderbak: lengte 14,50 m, breedte midscheeps 4,40 m, breedte voor en achter 3,35 m, hol 1 m; voorzien van voor- en achterluik en geschraagd dubbel dek.

Kantelbak (kipbak)

De kantelbak is een bijzondere vorm van de zolderbak die lading kan lossen door in zijtanks water in te laten, waardoor de bak dieper zinkt of scheef zakt en de lading overboord glijdt; nadat de lading is gelost richt de bak zich weer op terwijl de tanks leegstromen.

Verschil met dekschuit

De zolderbak is een specifieke uitvoering van de dekschuit, toegepast vooral door bagger-, bergings- en waterbouwbedrijven; de term dekschuit duidt breder op motorloze aakachtige schepen met een volledig dek.