Arbo

Betekenis

Arbo is een afkorting van arbeidsomstandigheden en omvat wetgeving en maatregelen gericht op het beperken van veiligheids- en gezondheidsrisico's op het werk. De Arbowet verplicht bedrijven, ook in de bouw, om dergelijke risico's te inventariseren en te beperken; hoe dat gebeurt, is vaak aan marktpartijen of werkgevers en werknemers zelf overgelaten.

Toepassing

Arbo is van toepassing in alle arbeidsomgevingen, met bijzondere aandacht voor de bouwsector.

• Opstellen en bijhouden van een Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) en een Plan van Aanpak.
• Opstellen van een Veiligheids- en Gezondheidsplan (V&G-plan) voor grotere of risicovolle bouwwerkzaamheden.
• Inregelen van bedrijfshulpverlening (BHV) en brandveiligheidsmaatregelen in gebouwen.
• Toepassen van Arbocatalogi als instrument om aantoonbaar aan doelvoorschriften te voldoen.
• Implementeren van maatregelen uit Arbotechniek zoals veilig werken op hoogte, met gevaarlijke stoffen of in kruipruimten.

Aandachtspunten

• Volg doelvoorschriften: wetten zoals de Arbowet en het Bouwbesluit geven doelstellingen; de concrete maatregelen kunnen door bedrijven zelf gekozen worden.
• Leg risico's en maatregelen vast in een RI&E; het bijbehorende Plan van Aanpak moet jaarlijks worden herzien en besproken met werknemers of hun vertegenwoordiging.
• Voor bouwprojecten boven circa 350.000 euro of voor projecten met meerdere partijen/risico’s is een V&G-plan verplicht en moet dit een RI&E bevatten.
• Gebruik Arbocatalogi om aantoonbaar aan wettelijke eisen te voldoen; arbocatalogi behoren tot Arbotechniek.
• Zorg dat organisatorische, technische en persoonlijke maatregelen in die volgorde worden overwogen; als geen maatregel doeltreffend is, moet het werk worden stilgelegd.

Arbocatalogus

Een Arbocatalogus is een hulpmiddel waarmee werkgevers en werknemers beschrijven hoe zij aan doelvoorschriften voor veilig en gezond werken zullen voldoen. De catalogus valt onder Arbotechniek en behandelt onder meer:

• Werken aan elektrische installaties
• Werken met gevaarlijke stoffen
• Werken op hoogte
• Werken in kruipruimten
• Werken met schadelijk geluid
• Snijden
• Aandacht voor fysieke belasting
• Persoonlijke beschermingsmiddelen (PSA) en werken zonder stress

Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E)

• Stel de RI&E op om aanwezige risico's te identificeren en de te nemen maatregelen vast te leggen.
• Leg maatregelen vast in een Plan van Aanpak; dit Plan van Aanpak wordt eenmaal per jaar herzien en besproken met werknemers of hun vertegenwoordigers.
• In principe wordt een RI&E slechts eenmaal uitgevoerd, met periodieke herziening van het Plan van Aanpak.

Veiligheids- en gezondheidsplan (V&G-plan)

• Voor bouwprojecten met een aanneemsom van circa 350.000 euro of meer, voor projecten waar meerdere partijen samenwerken en voor risicovolle projecten, is een V&G-plan vereist.
• Een V&G-plan bevat afspraken over veiligheid en gezondheid tussen de verschillende partijen en moet een RI&E van de werkzaamheden op het project bevatten.
• De verplichting voor het V&G-plan is vastgelegd in het Arbobesluit (artikel 2.28).
• Het Arboportaal biedt een V&G-planner als hulpmiddel.

Stappenplan risicoanalyse (voorbeeld)

• Bepaal het risico.
• Geen risico: OK.
• Wel risico: bepaal de bron.
• Bron afschermbaar? Ja: scherm de bron af → OK. Nee: neem organisatorische maatregelen.
• Organisatorische maatregelen mogelijk en doeltreffend? Ja: OK. Nee: neem technische maatregelen.
• Technische maatregelen mogelijk en doeltreffend? Ja: OK. Nee: neem persoonlijke maatregelen.
• Persoonlijke maatregelen mogelijk en doeltreffend? Ja: OK. Nee: leg het werk stil.

Bedrijfshulpverlening (BHV) en gebouwveiligheid

• Zorg dat gebouwen voldoende constructief en brandveilig zijn (bijvoorbeeld brandcompartimenten met circa 30 minuten brandveiligheid genoemd) zodat er bij brand voldoende tijd is om te evacueren.
• Maak vluchtwegen bekend, beschikbaar en begaanbaar.
• De werkgever is verantwoordelijk voor de RI&E; uit de RI&E volgt onder meer hoeveel BHV-ers nodig zijn en hoe vaak brandoefeningen moeten plaatsvinden.

Governance en kenniscentra

• Door het hoge aantal ongevallen in de bouw is de Governance Code Veiligheid in de Bouw (GCVB) opgericht; leden erkennen de belangrijke rol van veiligheid op de bouwplaats.
• Voor de bouw- en infrasector bestaat het samenwerkingsverband Volandis, het kennis- en adviescentrum voor duurzame inzetbaarheid in die sector.