Arcade

Betekenis

Een arcade bestaat uit een serie bogen die op pijlers of zuilen rusten en vormt een kenmerkend architectonisch element. De term kan ook verwijzen naar één enkele boog die op twee pijlers staat. Wanneer de ruimte tussen pijlers is opgevuld met halfpijlers tegen een muur spreekt men van een blinde arcade.

Toepassing

Arcaden komen voor als structurele en decoratieve elementen in gebouwen en civiele werken.

• In Romeinse aquaducten en het Colosseum als reeks ondersteunende bogen.
• Als blinde arcade als muurornament en ritmering van gevels.
• Als overdekte galerij of zuilengang wanneer de arcade op enige afstand van een muur staat en overdekt is.
• Als porticus wanneer het een zuilengalerij betreft die dienstdoet als overdekte wandelgang met bogen.

Aandachtspunten

• Een blinde arcade ontstaat wanneer de openingen tussen pijlers zijn dichtgezet met halfpijlers tegen een muur.
• Een porticus is specifiek de term voor een overdekte zuilengalerij met bogen.
• Het meervoud kan zowel "arcades" als "arcaden" zijn.
• Niet verwarren met een colonnade: dat is een reeks zuilen die een hoofdgestel draagt en niet door bogen verbonden is.
• Verwant maar niet identiek is de term arcatuur, die duidt op een dwerggalerij of reeks kleine rondboogjes.

Etymologie

De term arcade is tijdens de Renaissance ontleend aan het Franse arcade (booggewelf), dat via het Occitaanse en Provençaalse arcada teruggaat op het middeleeuws-Latijnse arcata (brugboog), afgeleid van het Latijnse arcus (boog). In het Frans bestaat de betekenis "zuilengalerij" doorgaans alleen in het meervoud (les arcades). De bijvoeglijke vorm "arcadisch" is afgeleid van Arcadia en duidt op iets landelijks of idyllisch.