Brander (baksteen)

Betekenis

Een brander is een baksteen die min of meer verbrand of overgebakken is. Door extreme hitte in de oven krijgt de steen vaak een donkere kleur en veel oneffenheden, vervormingen, scheuren of een ruw, deels gesmolten uiterlijk.

In traditionele steenovens (veldoven, ringoven) varieerde de temperatuur sterk naargelang de positie in de tas (stapel). Bij de sortering na het bakken onderscheidde men hardere en zachtere kwaliteiten; branders waren de meest overgebakken exemplaren.

De term hoort bij oudere baksteenvaktaal en komt onder meer voor in De taal der bouwbedrijven (1914), onderdeel van Jac. van Ginnekens Handboek der Nederlandsche taal, deel II (De sociologische structuur onzer taal).

Toepassing

• Historisch minder gewild voor zichtbaar metselwerk door onregelmatig uitzicht.
• Soms gebruikt in funderingen, verborgen werk, of bewust voor een ruwe, authentieke uitstraling bij restauratie.
• In de moderne baksteenindustrie wordt de term weinig nog gebruikt; men spreekt eerder over productiewijzen en afwerkingen (handvorm, vormbak, strengpers, gesmoord/gesinterd, …).

Aandachtspunten

• Verwar niet met bleker: een niet hard gebakken klinker met bleke kleur.
• Verwar niet met bleeksteen of plaksteen: slechts half gebakken omdat het vuur de steen maar aan één kant bereikte.
• Verwar niet met brander (ketel): het verbrandingsonderdeel van een cv-installatie.

Verschil met bleker

Zie ook

Voor de verwarmingsbetekenis: brander (ketel).