Strek
Strek is zowel de lange smalle zijde van een baksteen als de verticale bovenafsluiting van een opening die de druk van het muurwerk opvangt.
Betekenis
Strek heeft twee hoofdbetekenissen in de bouwtaal: enerzijds de lange smalle zijde van een baksteen (ook de lengte ervan), en anderzijds de verticale bovenafsluiting van een venster of deur die de druk van het bovenliggende muurwerk opvangt.
Toepassing
De term komt voor bij metselaarswerk en bij de detaillering van openingen in muren.
- Aanduiden van de lange zijde van een baksteen en van de oriëntatie van stenen in een metselverband.
- Benoemen van steenformaten en deelstukken (drieklezoor, klezoor, kop).
- Vorming van een ontlastingsboog boven ramen en deuren om de druk van het muurwerk af te voeren.
- Identificeren van een getrapte bovenzijde van een strek, de zogenaamde hanenkam.
Aandachtspunten
- Onderscheid: de korte smalle zijde van een baksteen heet kop; het legvlak is de brede zijde.
- Rekening houden met de stootvoeg bij het bepalen van deelmaten zoals klezoor en drieklezoor.
- Bij boogvormige streken liggen de stenen vaak straalsgewijs; dit heeft zowel een structurele als een decoratieve functie.
- Een strek met een getrapte bovenzijde wordt hanenkam genoemd.
Delen en benamingen bij bakstenen
- Oppervlakken van een baksteen: strek (lange smalle zijde), kop (korte smalle zijde) en legvlak (brede zijde).
- Benamingen naar lengte:
- strek: hele steen
- drieklezoor: 3/4 steen
- kop: 1/2 steen
- klezoor: 1/4 steen
- Voorbeeldrekening: bij een strek van 210 mm geldt voor een klezoor, rekening houdend met de stootvoeg, de berekening (strek - 3*voeg) / 4 = (210 - 30) / 4 = 45 mm.
Strek als bovenzijde (boog)
- Definitie: verticale bovenafsluiting van een venster of deur, meestal uitgevoerd als boog om het bovenliggende muurwerk te ontlasten.
- Constructie: stenen in de strek worden vaak enigszins straalsgewijs geplaatst.
- Functie: combineren van een ontlastende functie met een decoratief element in het gevelbeeld.
- Terminologie: een getrapte bovenzijde van een strek wordt hanenkam genoemd; Engelse aanduidingen van de boogvorm zijn onder andere flat arch, straight arch en jack arch (Am.).