Cancelli

Betekenis

Cancelli is een lage, marmeren borstwering of balustrade die in een ruimte wordt geplaatst om groepen of zones van elkaar te scheiden. In de klassieke oudheid diende zij bijvoorbeeld om het volk te scheiden van de rechters of toneelspelers van toeschouwers. In vroegchristelijke kerken werd de cancelli toegepast om de leken te scheiden van het koor en de altaarruimte nadat het de leken na het Concilie van Tours verboden was die ruimte te betreden.

Toepassing

De cancelli wordt toegepast als scheidingsconstructie in publieke en religieuze ruimten.

• Scheiden van het volk en de rechters in rechtspraak.
• Scheiden van toneelspelers en toeschouwers in theaters.
• Scheiden van leken en het koor of altaarruimte in vroegchristelijke kerken.
• Basis voor latere liturgische elementen zoals de iconostase en de ambo.
• Voorloper van koorhek, oksaal, jubee en communiebank in westerse kerken.

Aandachtspunten

• Meestal uitgevoerd als lage, massieve marmeren borstwering of balustrade.
• Plaatsen ter hoogte van een duidelijke grens tussen publiek en afgezonderde ruimte.
• In vroegchristelijke context ingevoerd naar aanleiding van het verbod voor leken op betreden van de altaarruimte (Concilie van Tours).
• Functie en vorm kunnen historisch en regionaal variëren; bij religieuze toepassingen evolueerde de constructie naar andere kerkmeubelen.

Ontwikkeling

• In de klassieke oudheid gebruik als functionele afscheiding in openbare ruimten.
• In vroegchristelijke kerken toegepast ter afbakening van de altaarruimte tegenover de leken.
• In de Oosterse traditie uitgegroeid tot de iconostase (een wand met iconen).
• In de Westerse traditie geëvolueerd naar elementen als de ambo, koorhek, oksaal, jubee en communiebank.

Etymologie

Het woord cancelli is Latijn voor tralie of hekwerk en is taalkundig de stam van het woord kansel, omdat het preekgestoelte vaak tegen de cancelli werd gebouwd.