Cannelures

Betekenis

Cannelures zijn de verticale geulen in de schacht van een zuil of pilaster; ze imiteren oorspronkelijk de groeven in de schors van een boomstam. Door de versiering met cannelures krijgt een zuil een slanker, verticaal gericht uiterlijk; soms worden de groeven in lengterichting met ornamenten gevuld.

Toepassing

Cannelures komen voor in klassieke en later afgeleide bouwstijlen.

• In de schacht van zuilen en pilasters.
• Bij zuilen van de Dorische, Ionische en Korintische orde.
• In de Renaissance, onder meer toegepast op balusters en andere elementen.
• Als uitzondering worden cannelures spiraalsgewijs uitgevoerd (voorbeeld: Shiraz Regents Moskee, Iran).

Aandachtspunten

• Dorische uitvoering: cannelures raken elkaar scherp, gevormd als een graat; typisch zijn er meestal 20 graten en dus 20 cannelures.
• Ionische en Korintische uitvoering: tussen de cannelures bevindt zich een smalle, platte band (de riem); de breedte van de riem varieert en kan zeer smal zijn tot circa een vierde van de breedte van de cannelure.
• Ornamentatie: cannelures kunnen in de lengterichting met ornamenten worden gevuld.
• Zeldzaamheid: spiraalsgewijs verlopende groeven komen slechts sporadisch voor.

Typen / uitvoeringen

• Dorisch: scherpe aansluiting tussen cannelures (graat), doorgaans ±20 groeven.
• Ionisch / Korintisch: aanwezigheid van riemen tussen de cannelures, meestal 24 riemen.
• Renaissance: herintroductie van cannelures, ook toegepast op kleinere elementen zoals balusters.
• Gevulde cannelures: groeven waarin langsgerichte ornamenten zijn aangebracht.
• Spiraalcannelures: zeldzame variant met spiraalsgewijze groeven.

Etymologie

De term cannelure is afgeleid van het Latijnse cannula (pijpje).

Engelse termen

• channeling
• fluting
• Een kolom met cannelures wordt in het Engels aangeduid als a fluted column.