Postmodernisme

Betekenis

Postmodernisme is een bouwstijl die een reactie vormt op modernistische stromingen zoals het Modernisme en de Internationale Stijl / Nieuwe Bouwen. De stroming legt minder nadruk op zuiver functionele, rationele en formele verschijningsvormen en herontdekt klassieke bouwkunst als inspiratiebron, vaak gecombineerd met moderne elementen.

Toepassing

Postmodernisme komt voor in gebouwen en stedelijke architectuur.

• Herintroduceren van klassieke elementen zoals lijsten (banden), timpanen en zuilen.
• Combineren van traditionele materialen (bijv. baksteen) met moderne bouwdelen (bijv. vliesgevels, beton, aluminium).
• Gebruik van ornamenten, uitgesproken vormen en opvallende dakvormen.
• Ontwerpen met fantasierijke details, humor en kleurgebruik.

Aandachtspunten

• Verwacht een mix van stijlelementen die kan detonen in een historische, stedelijke omgeving maar ook eigenzinnigheid en humor kan oproepen.
• Ornamenten en stijlkenmerken komen vaak sterk vergroot voor; aandacht voor schaal en context is nodig.
• Vormgeving kan letterlijk de functie uitbeelden (een "duck"); dit leidt tot opvallende sculpturale gebouwen.
• Wand- en gevelvormen kunnen wonderlijk en hoekig zijn, met afwijzing van strikte rechte rooilijnen.

Typen / uitvoeringen

Postmodernisme toont een ruime variëteit aan benaderingen en substromingen:

• Camp / Pop-architectuur (decorated sheds): speelse, geciteerde elementen; voorbeelden genoemd zijn Venturi, Moore, Graves.
• [Neo-]Rationalisme: teruggrijpen op oude geometrische figuren en soberheid; voorbeelden Aldo Rossi en Gebr. Krier.
• High Tech: verering van technische mogelijkheden; voorbeelden Foster, Rogers, Piano.
• Déconstructivisme: veelheid van benaderingen met schokkende of fragmentarische vormen; voorbeelden Rem Koolhaas, Tschumi, Coöp Himmelblau, Gehry.
• Neo-functionalismo: ernstigere benadering binnen de stroming; voorbeelden Eisenman, Richard Meyer.
• Milieu-georiënteerde benaderingen: op milieu-overwegingen geënte vormen met organische rondingen; voorbeelden Alberts en Huet.
• Duck: gebouwen die letterlijk hun functie tonen door hun vorm (bijv. een gebouw in de vorm van een eend of een gigantische sinaasappel).

Voorbeelden

• Charles Moore: Plazza d’Italia, New Orleans (1976): een collage van citaten uit de Italiaanse architectuur, vrij geïnterpreteerd, met neonbalken en stalen kolommen.
• Philip Johnson: hoofdkantoor AT&T, New York: ogenschijnlijk een modern kantoorgebouw maar met spraakmakende details zoals een colonnade met arcades en een Chippendale-topgevel.

Verschil met modernisme

• Modernisme streeft naar het rationele en 'less is more'; Postmodernisme accepteert menselijke irrationaliteit en brengt ornament, historisch citaat en speelsheid terug.