Condensatie

Betekenis

Condensatie is de faseovergang van damp naar vloeistof die optreedt wanneer vochtige lucht afkoelt tot onder het dauwpunt; bij die temperatuur kan de lucht de aanwezige hoeveelheid waterdamp niet meer vasthouden. Warme lucht kan meer waterdamp bevatten dan koude lucht, waardoor condensatie vooral zichtbaar wordt op koude oppervlakken.

Toepassing

De term wordt gebruikt om neergeslagen waterdamp en de risico's daarvan in gebouwen te beschrijven.

• Optreden op koude oppervlakken zoals ramen, leidingen, gevelonderdelen en onvoldoende geïsoleerde constructiedelen.
• Aanduiden van inwendige condensatie in scheidingsconstructies (wanden, muren) als gevolg van foutief geplaatste dampschermen.
• Signaleren van vochtproblemen via meting van relatieve luchtvochtigheid (RV).
• Beschrijven van de relatie tussen binnenhuistoepassingen (koken, douchen, wassen) en verhoogde binnenvochtigheid.

Aandachtspunten

• Meet de RV om vochtproblemen tijdig te detecteren; hogere RV en lagere buitentemperatuur verhogen het risico op condensatie.
• Ventileer regelmatig: in zwaar geïsoleerde woningen is goede ventilatie (naturlijk of mechanisch) noodzakelijk om ophoping van vocht te vermijden.
• Beperk koudebruggen en verbeter isolatie om het aantal koude oppervlakken waar condens kan optreden te verminderen.
• Plaats dampremmende lagen correct om inwendige condensatie in constructies te vermijden.
• Droog natte oppervlakken en laat afzuigers na douchen nog circa 30 minuten werken om damp af te voeren.

Ontstaan van vocht in gebouwen

• Dagelijkse activiteiten: koken, douchen, wassen, drogen van kleding en menselijke aanwezigheid; voor een gezin van vier personen circa 10 liter per dag.
• Bouw- en materiaalspecifieke bronnen: inwateren, optrekkend vocht, regendoorslag en bouwvocht.
• Onvoldoende ventilatie kan vocht doen ophopen met risico op schimmelvorming en aantasting van materialen.

Beperken van condensatie

Doorgaans wordt een combinatie van maatregelen toegepast:

• Ventilatie, inclusief extra afzuiging bij vochtige activiteiten.
• Luchten, bij voorkeur kruisventilatie (ramen tegenover elkaar openzetten).
• Verbeterde isolatie om hogere oppervlaktetemperaturen te verkrijgen.
• Beperken van koudebruggen.
• Luchtontvochtiging om de relatieve vochtigheid te verlagen.
• Bij dakvensters: speciale binnenbekleding of een rolluik aan de buitenzijde als isolerende spouw.

Schimmel

Schimmel groeit vaak als gevolg van condensatie in combinatie met koudebruggen.

• Controleer werking en afvoer van mechanische ventilatie; gesloten klepraampjes of defecte afzuiging verhogen het risico.
• Oververwarming kan leiden tot meer waterdamp in de lucht, die vervolgens op koudere oppervlakken condenseert.
• Voorbeelden van condensatie op dubbel glas bij verschillende condities:
  • 70% RV en buitentemperatuur 12 °C
  • 60% RV en buitentemperatuur 6 °C
  • 50% RV en buitentemperatuur 0 °C

Inwendige condensatie

Inwendige condensatie betreft waterdamp die in een constructie neerslaat. Een foutieve plaatsing van een dampremmende laag (dampscherm) kan leiden tot condensatie binnen wanden of andere scheidingsconstructies.

Documentatie

• Binnenlucht, condensatie e.d.: Binnendichting systeem Pro Clima (Warmteplan)
• Condensatieprobleem bij zwembad (Bouwwereld)