Dekplaat
Een dekplaat is een vlakke afdekking die voorkomt in architectuur, elektrische afwerking en als afdeklat bij aansluitingen.
Betekenis
Een dekplaat is een vlakke plaat die de bovenzijde of zichtbare afdekking vormt van een element, zoals een kapiteel, fronton, muur of graf. De term dekt meerdere toepassingen: als architectonische bovenzijde (bijvoorbeeld abacus), als afdekplaat van inbouw-wandcontactdozen en als afdeklat om verbindingen visueel te bedekken.
Toepassing
De dekplaat verschijnt in verschillende contexten.
- Als bovenplaat van een kapiteel; bij Romeinse zuilen vaak vierkant en aangeduid als abacus.
- Als aflopende bovenste plaat van een fronton.
- Als muurdeksel of muurafdekker op muren.
- Als deksteen of zerk op een graf.
- Als zichtbare afdekplaat van een inbouw-wandcontactdoos.
- Als afdeklat bij hoekverbindingen om een minder fraaie aansluiting te verbergen.
Aandachtspunten
- Vorm en benaming variëren met de toepassing (bij kapiteel: abacus; bij muur: muurdeksel; bij graf: zerk).
- Een extra dekstuk boven een kapiteel vergroot mogelijk het draagvlak voor daarop rustende elementen, maar heeft vooral een decoratieve functie.
- Keuze van materiaal moet overeenstemmen met toepassing en esthetiek; afdeklatten kunnen bijvoorbeeld in hout of gips uitgevoerd zijn.
- Bij frontons is de dekplaat doorgaans aflopend uitgevoerd om de vorm van het element te volgen.
Vormen
- Architectonische dekplaat: vlakke bovenzijde boven kapiteel, fronton, muur of graf; bij kapiteel vaak vierkant en abacus genoemd.
- Elektrische dekplaat: zichtbare behuizing of afdekplaat van een (inbouw) wandcontactdoos.
- Afdeklat (dekplaat): smalle afdekstrip bij hoekverbindingen of naden, uitgevoerd in hout, gips of gelijkwaardige materialen.
Vergelijkbare begrippen
- Abacus: benaming voor de vaak vierkante dekplaat boven een kapiteel.
- Dekstuk: extra plaat bovenop een kapiteel, soms toegepast voor groter draagvlak of decoratie.
- Muurdeksel / muurdeksel: term voor een dekplaat toegepast als afdekking op een muur.
- Zerk / deksteen: term voor de dekplaat op een graf.
- Deksloof, impost: verwante onderdelen in tradities van bouw- en beeldhouwwerk.