Dijkbewaking

Betekenis

Dijkbewaking omvat het inspecteren en monitoren van dijken, duinen, dammen, kades en aanverwante werken om zichtbare en onzichtbare tekenen van verzwakking vroegtijdig te ontdekken. Het doel is tijdig maatregelen te nemen wanneer schade optreedt of overslag/overspoeling dreigt, zodat het risico op doorbraak en de gevolgen van overstroming worden beperkt. Dijkbewaking maakt deel uit van de crisisbeheersing van waterschappen en wordt met name ingezet bij aanhoudend hoog waterpeil.

Toepassing

Dijkbewaking wordt toegepast bij:

• Inspectie van dijken, duinen, dammen, kades, sluizen, duikers en coupures.
• Periodieke controle tijdens aanhoudend hoog waterpeil in rivieren of aan zee.
• Detectie en opvolging van zichtbare schadebeelden en onzichtbare faalmechanismen.
• Ondersteuning van crisisbeheersing en het nemen van noodmaatregelen bij dreigend falen.

Aandachtspunten

• Herkennen van zichtbare schadebeelden: beschadigingen, scheuren, vervormingen en sijpelend water.
• Onderscheid maken tussen zichtbare schadebeelden en onzichtbare processen in de kern of ondergrond die tot bezwijken kunnen leiden.
• Reageren op alarmerende signalen van waterschappen, dijkwachters en andere melders zonder onnodige vertraging.
• Overwegen van technische en ruimtelijke maatregelen zoals sensoren, grondverbetering, verhogen van dijken, betonnen taluds en benutting van het voorland.
• Volgen van het stappenplan: waarnemen, diagnose en prognose, noodmaatregel, monitoren van de maatregel, en het nemen van structurele maatregelen om herhaling te voorkomen.

Schadebeelden en faalmechanismen

• Schadebeelden: zichtbare onregelmatigheden aan bekleding, kruin, taluds en bermen die door waarneming kunnen worden vastgesteld.
• Faalmechanismen: onzichtbare processen in de kern of in de ondergrond die leiden tot verval of bezwijken van de waterkering.
• Bekledingproblemen: materialen als veen, klei, gras, stenen of betonblokken moeten bestand zijn tegen golfslag; falen van de bekleding kan erosie veroorzaken van talud, kruin, grasmat en onderliggende grondlagen.

Organisatie en verantwoordelijkheden

• Waterschappen: coördineren dijkbewaking als onderdeel van crisisbeheersing en bepalen momenten van intensieve inspectie.
• Dijkwachter: herkennen en onderscheiden van schadebeelden en faalmechanismen; rapporteren van waarnemingen en adviseren over vervolgacties.

Proces van dijkbewaking

• Waarnemen: systematisch controleren en herkennen van schadebeelden.
• Diagnose en prognose: bepalen van oorzaken en inschatten van gevolgen op korte en middellange termijn.
• Noodmaatregel: uitvoeren van tijdelijke ingrepen om direct gevaar te verminderen (bijvoorbeeld nooddijkmaatregelen).
• Monitoren noodmaatregel: opvolgen of de situatie verbetert of verslechtert na ingrijpen.
• Preventie: maatregelen formuleren om herhaling van de waargenomen onvolkomenheid in de toekomst te vermijden.