Cromlech

Betekenis

Een cromlech is een kring van megalieten, zoals het bekende voorbeeld Stonehenge. Dergelijke ringformaties worden vaak geïnterpreteerd als een soort tempel of rituële locatie en speelden mogelijk een rol bij zonne- en maancultussen.

Toepassing

De term wordt gebruikt voor kringvormige megalithische constructies; voorbeelden en aard van gebruik komen uit archeologische waarnemingen.

• Ring van grote, geplaatste stenen zoals bij Stonehenge.
• Mogelijke functie als tempel of rituële plaats bij zonne- en maancultus.
• Onderzoek naar herkomst en verplaatsing van de stenen in monumentstudies.

Aandachtspunten

• Herkomst stenen kan variëren: bij Stonehenge zijn de meeste stenen lokaal, terwijl andere, kleinere rotsblokken circa 3000 v.Chr. over zeker 200 km vervoerd moeten zijn.
• Mogelijke transportmethode voor zware blokken: in de lengterichting twee grote boomstammen leggen, daarover in dwarsrichting kleine stammen plaatsen en het rotsblok over die dwarse stammen naar voren duwen; mogelijk lag het rotsblok op een plaat van houten planken.
• Benaming: het Engelse woord 'cromlech' is afgeleid van het Bretons/Walisch crom (gebogen) en llech (platte steen).

Voorbeeld: Stonehenge

• De meeste stenen van Stonehenge zijn van lokale oorsprong.
• Kleinere rotsblokken bij Stonehenge moeten naar schatting rond 3000 v.Chr. over zeker 200 km vervoerd zijn.
• Stonehenge betekent letterlijk "stenen heining" of "stenen afscheiding".

Vergelijkbare begrippen

• Dolmen, hunebed, tumulus, mastaba, mausoleum, columbarium, crypte, sarcofaag en zerk worden in vergelijkende contexten genoemd; ook raatakkers (celtic fields, zwervende erven) en terp kunnen in bredere landschappelijke of archeologische vergelijkingen voorkomen.