Crypte

Betekenis

Een crypte is een ondergrondse kapel, grafruimte of ruimte voor het bewaren van relikwieën van vereerde personen. Meestal bevat de crypte het graf of de relikwieën van de stichter van de kerk en werd zij gebouwd ter nagedachtenis aan een heilige of martelaar (memoria, martyrium).

Toepassing

Cryptekomen voor in kerkgebouwen en dienen voor:

• het huisvesten van graven van stichters of andere vereerde personen
• het bewaren en tonen van relikwieën
• het opnemen van een memoria of martyrium
• het mogelijk maken van verering of pelgrimsovernachting bij het graf

Aandachtspunten

• Locatie: een crypte ligt gewoonlijk onder het koor; het koor ligt daarom vaak verhoogd ten opzichte van het schip.
• Toegang: de crypte is vanuit de hoofdruimte (schip of middenbeuk) bereikbaar via één of meer trappen.
• Circulatie: grotere crypten werden uitgebreid met een omgang zodat pelgrims in grote aantallen langs een kist of relikwieën kunnen lopen.
• Constructie: grotere crypten hebben zuilen die de ruimte erboven ondersteunen.

Uitvoering / constructie

• Situering: typisch onder het koor, met directe verbindingen naar de bovenliggende liturgische ruimte en altaar.
• Ruimtelijke elementen: trappen naar de crypte, mogelijk een omgang rond een centrale kist of reliekenschaal en zuilen of pijlers ter ondersteuning van het gewelf of de vloer erboven.

Historische betekenis en etymologie

• Etymologie: het woord komt via het Latijn van het Griekse krupte (verborgen plaats), afgeleid van kruptos (geheim, verborgen).
• Romeinse betekenis: in de Romeinse oudheid kon een crypta ook een lange smalle gang op de begane grond aanduiden, verlicht door kleine vensters.

Vergelijkbare begrippen

Vergelijkbare of verwante begrippen zijn onder andere: columbarium, cromlech, dolmen, hunebed, mastaba, tumulus, megaliet, mausoleum, sarcofaag, stele, zerk, werfkelder, raatakkers en terp.