Freatisch vlak

Betekenis

Het freatisch vlak is het denkbeeldige oppervlak dat de grondwaterspiegels van putten of peilbuizen in een gebied verenigt; al het water onder dit vlak heet grondwater. Technisch is het het vlak waar de druk in het grondwater gelijk is aan de atmosferische druk (p = 0) en de waterspanning neemt lineair toe met de diepte.

Toepassing

Het begrip freatisch vlak wordt gebruikt bij geotechnisch en hydrologisch werk.

• Vaststellen van de grondwaterstand met putten of peilbuizen.
• Interpreteren van bodemonderzoek en peilbuismetingen.
• Beoordelen van draagkracht waar capillair vocht boven het freatisch vlak kan voorkomen.
• Voorzieningen zoals bemaling en het ontwerp van funderingswerk in relatie tot grondwatergedrag.

Aandachtspunten

• Capillair water kan boven het freatisch vlak aanwezig zijn en vermindert de draagkracht van de bovengrond ten opzichte van droge grond.
• Boven het freatisch vlak onderscheiden zich zones: de capillaire zone, de funiculaire zone en de pendulaire zone, met elk verschillend gedrag van bodemvocht.
• Het freatisch vlak varieert in de tijd; bij veel regen kan het vlak bol zijn, bij droge periodes kan het hol worden.
• Doorboring van een bovenste deklaag (bijv. door funderingspalen) kan de lokale grondwaterspiegel laten stijgen.

Technische definitie

• Het freatisch vlak is het oppervlak in de bodem waar de druk in het grondwater gelijk is aan de atmosferische druk (aangeduid als p = 0).
• De waterspanning onder dit vlak neemt lineair toe met de diepte.

Zones boven het freatisch vlak

• Capillaire zone: water wordt door kleine poriën opgezogen; beïnvloedt draagkracht.
• Funiculaire zone: enkel kleinere poriën bevatten nog capillair vocht, water zit als het ware "aan een touwtje" vast.
• Pendulaire zone: bodemvocht dat niet in verbinding staat met het grondwater, vaak als restant van recent infiltreerd hemelwater.

Etymologie

• Freatisch is afgeleid van het Griekse phrear / phreatos (waterput).
• Capillair, funiculair en pendulair stammen van respectievelijk het Latijnse capillaris (haar), funiculus (touwtje) en pendulus (hangend), verwijzend naar de wijze waarop water zich in de grond vasthoudt of omhoog wordt getrokken.