Gelderse gevel

Betekenis

Een Gelderse gevel is een trapgevel met golvende contouren, waarbij het profiel verticaal afwisselend hol en bol is. De golvende treden vormen na doorgaans een hele sinusgolf vaak één geheel en zijn veelal gescheiden door pinakels; onder waterlijsten komen vaak muizentanden voor. De bouwstijl kan behoren tot de Hollandse Renaissance.

Toepassing

Gelderse gevels komen voor op historische woon- en winkelpanden.

• Voorkomen vooral in Gelderland en Overijssel, met name in Zutphen en Deventer.
• Ook aanwezig in andere oude steden in Nederland en in Duitsland.
• Voorbeeld: pand aan Rijkmanstraat 13 te Deventer (1609).

Aandachtspunten

• Herkennen aan de golvende trapgevel met afwisselend hol- en bolprofiel.
• Let op pinakels en waterlijsten met muizentanden bij restauratie en detaillering.
• Rekening houden met de historische context van panden waar deze gevel voorkomt.

Voorbeeld

• Rijkmanstraat 13, Deventer (1609) illustreert een Gelderse gevel; dergelijke panden hadden vaak een hoog voorhuis met winkel of werkplaats, een tussenvloer als insteek/hangkamer en diepe kelders die als opslag of verhuurde ruimte werden gebruikt. Deventer bezit nog zo'n 25 Gelders-Overijsselse gevels.

Verschil met dordtse-gevel en vlaamse-gevel

• Vergelijking met de Dordtse gevel en de Vlaamse gevel is relevant; deze geveltypen worden als verwante maar onderscheiden vormen genoemd.