Graniet

Betekenis

Graniet is een natuursteen en een dieptegesteente dat ontstaat door langzame stolling in de diepte; het heeft een grofkristallijne, gespikkelde en gelijkmatige structuur in alle richtingen. De steen bestaat vooral uit kwartskorrels, alkali-veldspaat (die de kleur bepaalt), witte plagioklaas en zwarte biotiet (mica).

Toepassing

Graniet wordt zowel structureel als decoratief gebruikt.

• Metselen van onregelmatige buitenmuren met zwerfkeien.
• Gebruik als fundering bij oudere bouwwerken (bijv. kerken en torens met grotere zwerfkeien).
• Vloeren in situaties met veel beloop vanwege de hoge hardheid en slijtvastheid.
• Binnen- en buitenafwerking: sommige typen (bijv. Labrador Blue) zijn geschikt voor natte ruimtes.
• Polijstbare, compacte natuursteensoorten worden in de handel vaak als graniet aangeboden voor afwerkingsdoeleinden.

Aandachtspunten

• Weervast, behalve bij soorten met veel grote glimmers; die soorten verweren sneller.
• Dicht en zeer hard; goed bestand tegen slijtage, verwering en belasting.
• Slecht bestand tegen snelle afkoeling: bij brand kan graniet door bluswater uit elkaar spatten.
• Moeilijk te polijsten, hoewel het na polijsten esthetisch aantrekkelijk is.
• Bij het bewerken van bepaalde soorten zijn wegens respirabel kwartsstof extra beheersmaatregelen nodig.
• Kleur en uitstraling variëren sterk met soort en vindplaats; handelsnamen kunnen afwijken van geologische benamingen.

Eigenschappen

• Weervast (algemeen).
• Dicht materiaal en zeer hard.
• Goed bestand tegen slijtage en mechanische belasting.
• Slecht bestand tegen snelle thermische schokken (risico op splijting).
• Esthetisch vanwege glinsterende veldspaatkristallen die glans geven.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Kwartskorrels in graniet lijken op grijze gelei.
• Alkali-veldspaat geeft de steen veelal de karakteristieke bonte kleuren.
• Plagioklaas komt meestal als witte mineralen voor.
• Biotiet (zwart, mica/glimmer) verschijnt als parelmoerachtige plaatjes.
• In de handel wordt "graniet" soms gebruikt voor compacte, polijstbare natuursteensoorten die overwegend uit relatief harde mineralen zoals kwarts en veldspaten bestaan.

Soorten bij restauraties

• Balmoral (Vehmaa, Finland): donker tot zwarte ondergrond met licht tot donkerrode veldspaatvlekken; variërend van grof- tot fijnkorrelig.
• Beiers graniet (o.m. Epprechtsteiner, Wildstein, Reinersreuther): wit tot geelgrijze ondergrond, homogeen van structuur en kleur; middel- tot grofkorrelig.
• Kösseine (Fichtelgebergte, Beieren): grofkorrelig, blauw-grijs; blauwe kleur door insluitsels van cordieriet in microklien; bewerken vereist extra maatregelen wegens respirabel kwartsstof.
• Idefjord (Østfold, Noorwegen): wit tot lichtroze; bewerken vereist extra maatregelen wegens respirabel kwartsstof.
• Beucha porfier (omgeving Grimma, Duitsland): granietporfier (een ganggesteente) met grijs tot rood soms groenachtige kleur en gezoneerde alkaliveldspaat; soms gesteenteinsluitsels; bewerken vereist extra maatregelen wegens respirabel kwartsstof.
• Labrador (Noorwegen): meestal donkergrijs, blauw, bronsgroen of zwart; Labrador Blue is grofkorrelig met reflecterende mineralen en geschikt voor binnen, buiten en natte ruimtes; in de handel wordt Labrador soms aangeboden als larvikiet.

Verschil met porfier

Porfier is een ganggesteente; sommige typen zoals Beucha porfier worden als granietporfier aangeduid, maar petrographisch verschillen gang- en dieptegesteenten in gevormingswijze. Graniet is een dieptegesteente ontstaan door langzame stolling in de diepte.